Ցանկացած բանական դատավորի համար ակնհայտ է, որ գործարար, «Տաշիր» ընկերությունների խմբի նախագահ Սամվել Կարապետյանը որևիցե անօրինական բան չի արել, ասված է ավստրալա-բրիտանացի փաստաբան, իրավաբան-գիտնական Ջեֆրի Ռոբերտսոնի հայտարարության մեջ։
Փաստաբանի հայտարարության մեջ նշվում է, որ Կարապետյանը պարզապես պատասխանել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ իր և եկեղեցու դեմ ուղղված «չափազանցված ու սադրիչ հարձակումներին»։
«Ոչ մի ժողովրդավարական երկրում, որտեղ խոսքի ազատությունը երաշխավորված է Սահմանադրությամբ (ինչպես դա երաշխավորված է նաև ՀՀ սահմանադրությամբ և պատշաճ կերպով վավերացված է միջազգային պայմանագրերով), չի կարող պնդվել, թե պարոն Կարապետյանի արտահայտած կարծիքներն ունեն այդպիսի իմաստ, մեկնաբանություն կամ հետևանք»,- նշել է նա։
Փաստաբանի խոսքով՝ Կարապետյանը որևէ կոչ չի արել կառավարությունը բռնությամբ տապալելու՝ այն հանցանքը, որով նրան մեղադրում են։ Պետությունն իրավական հիմք չի ունեցել Կարապետյանին կալանքի տակ պահելու՝ գոյություն չունեցող հանցագործության համար։
«Անվիճելի ապացույցները՝ արված հայտարարությունները, իրենց բառացի և համատեքստային իմաստով ցույց են տալիս, որ նա նման բան չի արել։ Սա բխում է նաև ՄԻԵԴ մի շարք կարևոր և նախադեպ դարձած որոշումներից, որոնցով եվրոպական դատարանը սահմանել է, որ թույլատրելի քննադատության սահմանները կառավարությունների նկատմամբ ավելի լայն են, քան մասնավոր անձանց կամ նույնիսկ քաղաքական գործիչների նկատմամբ»,- նշվում է հայտարարության մեջ։
Փաստաբանը մեջբերել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 422-րդ հոդվածը, որը վերաբերում է իշխանությանը զավթելուն, պահանջում է ապացույց, որ հանրային հայտարարությունը պարունակել է կոչ՝ «զավթել իշխանությունը» (այսինքն՝ հրահրել է ուժի կիրառում) կամ «բռնությամբ տապալել սահմանադրական կարգը»։
«Երբ կառավարությունը, հարձակվելով եկեղեցու վրա, այդ օրենքը կիրառում է հավատացյալի դեմ, որը երկու անգամ արտահայտել է իր ընդդիմությունը կառավարությանը՝ առանց հրապարակավ բռնություն կամ ուժի կիրառում քարոզելու, դա հստակ խախտում է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածը և իրավական պետության սկզբունքի ակնհայտ ոտնահարում է՝ որպես հայկական ժողովրդավարության կենսական բաղադրիչ։ Երբ իշխանության չարաշահում է տեղի ունենում, և խորհրդարանն ի վիճակի չէ այն շտկելու (քանի որ չարաշահողը քաղաքական դաշնակիցների ունաջակցությունն ի), այդ չարաշահման շտկման պարտականությունն ընկնում է անկախ դատական համակարգի վրա»,- նշված է հայտարարության մեջ։
Նա շեշտել է, որ Կարապետյանին ապօրինի մեղադրանքով պահել են կալանքի տակ ավելի քան 100 օր՝ մերժելով գրավի դիմաց ազատ արձակելու մասին միջնորդությունները թե՛ առաջին ատյանի, թե՛ վերաքննիչ դատարաններում, որոնցից և ոչ մեկը չի անդրադարձել մեղադրանքի անհիմն լինելու փաստին։
«Պնդվել է, թե «քննչական գործողությունները շարունակվում են», ինչն աբսուրդ է, քանի որ մեղադրանքն ամբողջությամբ հիմնված է երկու հրապարակային հայտարարության վրա, որոնք պարոն Կարապետյանը չի հերքել, և որոնք հանրային են։ Սա միակ հիմքն է մեղադրանքի համար, ուստի հետաքննության շարունակությունը որևէ իմաստ չունի։ Նույն կերպ պնդվել է, թե նա կարող է «ազդել վկաների վրա», սակայն վկաների կարիք պարզապես չկար, քանի որ մեղադրանքը կախված էր բացառապես դատարանի կողմից այդ երկու հայտարարության իմաստի մեկնաբանությունից՝ հանգամանքներում, որոնք վիճարկման ենթակա չէին»,- նշել է փաստաբանը՝ շեշտելով, որ այս դատավորների վարքագիծը չի համապատասխանում նրանց պարտականությանը՝ լինել Սահմանադրությամբ երաշխավորված խոսքի ազատության անկախ պաշտպաններ։
Ռոբերտսոնը նշել է, որ Կարապետյանի նկատմամբ կիրառվում են պետական հետապնդման գործիքներ, որոնք ակնհայտորեն օգտագործվում են չարաշահմամբ՝ միայն այն պատճառով, որ նա արտահայտվել է եկեղեցու օգտին և քննադատել է կառավարությանը։
«Կարելի է եզրակացնել, որ Կարապետյանի դեմ իրականացվող գործողությունները բացահայտ հակասում են մարդու հիմնարար իրավունքներին և ազատություններին, և նրա շարունակական կալանքն ակնհայտորեն ապօրինի է։ Կարապետյանի գործով թե՛ առաջին ատյանի, թե՛ վերաքննիչ դատարանները չեն անդրադարձել մեղադրանքի ակնհայտ անհիմնությանը, ինչը լուրջ կասկածի տակ է դնում Հայաստանի կարողությունը՝ ապահովելու արդյունավետ դատական պաշտպանություն»,- ասված է հայտարարության մեջ։
Հունիսին «Տաշիր» ընկերությունների խմբի նախագահին կալանավորել էին եկեղեցու դեմ արշավը քննադատելուց հետո, օգոստոսին նա հայտարարել էր «Մեր ձևով» ժողովրդական շարժման ստեղծման մասին, որն սկզբում կլինի ապաքաղաքական, այնուհետ քաղաքական հայտ կներկայացնի։
Դատարանը օգոստոսի 15-ին երկու ամսով երկարացրել է նրա կալանքը։ Ավելի ուշ Վերաքննիչ դատարանը մերժել է փաստաբանների բողոքը խափանման միջոցը փոխելու վերաբերյալ՝ գործարարի կալանքը ուժի մեջ թողնելով մինչև հոկտեմբեր: Դատարանը հոկտեմբերի 16-ին 30 օրով երկարաձգել է գործարարի կալանքի ժամկետը:
Ամերիկացի իրավաբան Ռոբերտ Ամստերդամը, ով օգոստոսին միացել էր պաշտպանությանը, Կարապետյանի ձերբակալությունն անվանել է իրավունքի միջազգային նորմերին հակասող քաղաքական որոշում:
