ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Վաշինգտոնում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ մեկնաբանել է ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հարաբերությունների սրման դեպքում Սյունիքի ճանապարհին «Թրամփի երթուղին հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (TRIPP) ամերիկյան նախագծի գործարկման ժամանակ Իրանի համար հնարավոր ռիսկերը:
Armenia Today-ը վարչապետին, մասնավորապես, հարցրել է, թե Սյունիքի տարածքը «վարձով տրամադրելով» ԱՄՆ-ին՝ արդյո՞ք մտահոգություն չունի՞, որ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև լարվածության սրման դեպքում այն կվերածվի Իրանի վրա հարձակման ելակետի:
Հուլիսի 14-ին Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպանն էր հայտարարել, որ Միացյալ Նահանգներն առաջարկում է 100 տարով վարձակալել Հայաստանի այն հատվածը, որն Ադրբեջանի արևելյան շրջանները կապում է Նախիջևանին:
Փաշինյանն ընդգծել է, որ խաղաղության ձգտման և Սյունիքով ճանապարհի մասին հռչակագրում, որը նա ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ ստորագրել է օգոստոսի 8-ին, ռազմական բաղադրիչ չի պարունակում:
«Այս փաստաթղթի մեջ առհասարակ ուժային, ռազմական կոմպոնենտ չկա, և դրա մասին խոսք լինել չի կարող։ Պետք չէ ստեղծել խոսույթներ, որոնք չկան։ Եթե մենք գնանք կռահումների կամ ենթադրությունների հետևից, ամեն բան կարելի է ասել, ուստի պետք է հենվենք նրա վրա, ինչն արդեն իսկ ստորագրված է և հրապարակված։ Տեքստը ընթերցելու արդյունքում որևէ նման հարց չի կարող առաջանալ»,- պատասխանել է նա:
Փաշինյանը նաև հայտարարել է, որ հռչակագրի ստորագրումից և TRIPP նախագծով Սյունիքով անցնող ճանապարհի ապաշրջափակումից հետո Սյունիքով անցնող ճանապարհը կշարունակեն շահագործել Հայաստանի տարածքային ամբողջականության հիման վրա՝ մեկնաբանելով Armenia Today-ի հարցը, թե արդյո՞ք փաստաթղթում նշվելու է Ադրբեջանի համար որևէ արտոնյալ կամ միջանցքային ռեժիմ։
«Սյունիքի մարզը եղել է և կշարունակի մնալ Հայաստանի Հանրապետության մարզ: Կարծում եմ` ստորագրված հռչակագրով այդ հարցն էլ փակվեց, երբ մենք արձանագրեցինք, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը միմյանց նկատմամբ տարածքային նկրտումներ չունեն», - ասուլիսի ժամանակ ընդգծել է Փաշինյանը:
Նա հավելել է, որ Հայաստանը հնարավորություն է ունենում Ադրբեջանի տարածքով և Նախիջևանի տարածքով Սյունիքի մարզի հետ երկաթուղային կապ ունենալ՝ պատասխանելով հարցին՝ եթե Ադրբեջանը ստանում է անցում Հայաստանի տարածքով, ի՞նչ երաշխիքներ կան, որ Հայաստանը կստանա նույնպիսի հնարավորություն Ադրբեջանի տարածքով անցնելու համար։
«Հայաստանի Հանրապետությունը հնարավորություն է ունենում Ադրբեջանի տարածքով և Նախիջևանի տարածքով Սյունիքի մարզի հետ երկաթուղային կապ ունենալ։ Հայաստանի Հանրապետությունը ստանում է հասանելիություն միջազգային երկաթուղային ցանցին դեպի Ռուսաստան, դեպի Իրան, Կենտրոնական Ասիա, Չինաստան։ Մենք այս նախագծով ահռելի տարանցիկ բեռներ ենք հրավիրելու, կամ այդ բեռներն ուղղորդվելու են այս ճանապարհից օգտվելու, իսկ դա ահռելի եկամուտներ է բերելու թե՛ Հայաստանին, թե՛ Ադրբեջանին», - ասել է Փաշինյանը:
Նրա փոխանցմամբ՝ շատ հետաքրքիր նախագծեր են լինելու՝ գազամուղ, նավթամուղ, էլեկտրահաղորդման գծեր, ինտերնետային մալուխներ և այլն։
«Բայց ինչ էլ տեղի ունենա, խողովակը լինի գազի, թե նավթի, սպիտակ ներկած լինի, օրինակ, թե սև, պետք է գործի ՀՀ ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության, իրավազորության շրջանակներում», - հավաստիացրել է նա:
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ալիևը ԱՄՆ նախագահի Թրամփի միջնորդությամբ օգոստոսի 9-ին Վաշինգտոնում ստորագրեցին խաղաղությանը ձգտելու մասին (Ադրբեջանի նախագահի և Հայաստանի վարչապետի համատեղ) հռչակագիրը` տեղի ունեցած հանդիպման արդյունքների մասին, որով կողմերը համաձայնեցին ապաշրջափակել Հայաստանի Սյունիքի մարզով անցնող ճանապարհը «Թրամփի երթուղի հանուն միջազգային խաղաղության և բարեկեցության» (TRIPP) ծրագրի շրջանակում։
Դրանից զատ, Վաշինգտոնում Հայաստանի ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը և Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովը Հայաստանի, Ադրբեջանի և ԱՄՆ ղեկավարների ներկայությամբ նախաստորագրել են «Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին» համաձայնագիրը:
