Ադրբեջանի դերն Իսրայելի տարածաշրջանային ռազմավարության մեջ աճում է և կարող է վճռորոշ լինել մահմեդական երկրների հետ Իսրայելի համագործակցության ընդլայնման համար, գրում է Jerusalem Post-ը՝ մեկնաբանելով Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի այցն Իսրայել։
Ավելի վաղ Իսրայելում Ադրբեջանի դեսպանատունը հայտնել էր, որ Հաջիևին ընդունել է Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն։ Հանդիպմանը քննարկվել էին երկկողմ համագործակցության հարցեր, ինչպես նաև տարածաշրջանային իրադարձություններ։
Հրատարակության աղբյուրների համաձայն՝ Ալիևի օգնականի այցը վկայում է 2020-2021 թվականներին կնքված «Աբրահամի համաձայնագրի» շրջանակում Ադրբեջանն ընդգրկելու հավանականության աճի մասին, որը նախատեսում է Իսրայելի հետ ԱՄԷ-ի, Մարոկկոյի, Բահրեյնի և Սուդանի հարաբերությունների կարգավորում։
«Արդեն երեք տասնամյակ Ադրբեջանն Իսրայելի ամենավստահելի գործընկերներից մեկն է»,- ասել է հրատարակության աղբյուրը և հավելել, որ Ադրբեջանի ռազմավարական նշանակությունը «տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետության համար չի կարելի գերագնահատել»։
Քանի որ Թրամփի վարչակազմը ձգտում է վերաձևավորել տարածաշրջանային դաշինքները, Ադրբեջանի դերն Իսրայելի «Մեծ Մերձավոր Արևելք» ինտեգրմանը նպաստելու հարցում կարող է վճռորոշ լինել, հատկապես՝ այլ մահմեդական երկրների հետ անվտանգության և տնտեսական համագործակցության ընդլայնման հարցում, գրում է հրատարակությունը։
The Jerusalem Post-ը մեջբերում է իսրայելական Բեգին-Սադաթ ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի զեկույցը՝ «Ինչպես արդյունավետորեն ներգրավել Ադրբեջանին Թրամփի տարածաշրջանային ծրագրերում՝ ելնելով Իսրայելի շահերից»: Զեկույցում նշվում է, որ Իսրայելը և ԱՄՆ-ի իսրայելամետ ուժերը պետք է ակտիվորեն հանդես գան զարգացման, ներդրումների և տեխնոլոգիաների ոլորտներում ԱՄՆ-իսրայելական տարածաշրջանային գործընկերության մեջ Բաքվին ընդգրկելու համար:
Կենտրոնի փորձագետների կարծիքով՝ Ադրբեջանի մասնակցությունը նման նախաձեռնություններին կուժեղացնի Իսրայելի տարածաշրջանային գործընկերության մուսուլմանական բաղադրիչը։ Ավելին, այն լիովին համապատասխանում է Թրամփի վարչակազմի ռազմավարությանը` ընդլայնելու ԱՄՆ դաշնակիցների միջև բազմակողմ համագործակցությունը՝ Վաշինգտոնի ֆինանսական բեռը նվազեցնելու նպատակով:
«Ադրբեջանի եզակի դիրքը՝ որպես մահմեդական մեծամասնություն ունեցող երկիր, Իսրայելի հետ երկարաժամկետ ռազմավարական կապերով, նրան դարձնում է գրավիչ գործընկեր՝ «Աբրահամի համաձայնագիրը» Մերձավոր Արևելքի, Ասիայի և Աֆրիկայի մուսուլմանական երկրներում տարածելու համար»,- ասվում է հրատարակության մեջ։
Զեկույցի հեղինակները մատնանշել են Ազատության աջակցության ակտի 907-րդ բաժինը, որը սահմանափակում է ԱՄՆ օգնությունն Ադրբեջանին 1992 թվականից ի վեր, որպես այդ նախաձեռնություններին Բաքվի մասնակցության խոչընդոտ:
«Որպեսզի Միացյալ Նահանգները և Իսրայելը լիովին օգտագործեն Ադրբեջանի առավելությունները «Մեծ Մերձավոր Արևելքի» նոր ճարտարապետության շրջանակներում՝ այս ֆորմալ խոչընդոտները պետք է վերացվեն»,- ասվում է զեկույցում։
Նշվում է նաև, որ Բաքուն հետևողականորեն աջակցել է Իսրայելին կրիտիկական ժամանակաշրջաններում, մասնավորապես՝ 55%-ով ավելացնելով նավթի արտահանումը Իսրայել՝ պաղեստինյան ՀԱՄԱՍ խմբավորման և լիբանանյան «Հեզբոլլահ» շարժման հետ Իսրայելի վերջին հակամարտության ընթացքում: Հրատարակության համաձայն՝ Հաջիևի այցի ժամկետը, որը համընկնում է Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ ամերիկա-իսրայելական համակարգման վերականգնման հետ, ընդգծում է Ադրբեջանի ռազմավարական նշանակությունը։
«Իսրայելն ու Ադրբեջանն իրանական ռեժիմը դիտարկում են որպես գոյաբանական սպառնալիք, ինչը հատկապես կարևոր է դարձնում իրենց համագործակցությունն անվտանգության ոլորտում՝ ներկայիս աշխարհաքաղաքական համատեքստում»,- գրում է կայքը:
Հունվարին Jerusalem Post-ի սյունակագիրներ Դեն Փերին և Գիլադ Շերը քննադատել էին Ադրբեջանի հետ Իսրայելի ռազմավարական գործընկերությունը: Իրենց հոդվածում նրանք Իսրայելին կոչ էին արել վերանայել աջակցությունն Ադրբեջանին, հատկապես հաշվի առնելով Հայաստանի դեմ Բաքվի ագրեսիվ քաղաքականությունը: Հայաստանի ինքնիշխանության ոտնահարումը, նրանց կարծիքով, կուժեղացնի Թուրքիայի ազդեցությունը տարածաշրջանում և կհանգեցնի ապակայունացման, ինչը չի բխում Իսրայելի երկարաժամկետ շահերից։
