Իսրայելի ռազմավարական գործընկերությունն Ադրբեջանի հետ առանցքային է Հարավային Կովկասում նրա արտաքին քաղաքականության մեջ, սակայն Ադրբեջանը կարծես թե նոր ագրեսիա է ծրագրում Հայաստանի դեմ, ինչը չի բխում Իսրայելի շահերից, գրում է Jerusalem post-ը։
Ըստ կայքի՝ Բաքվի ռեժիմը նավթ է վաճառում Իսրայելին, գնում իսրայելական զենք և առաջարկում է առաջադիմական բազա Իրանին վերահսկելու և հակազդելու համար:
«Դա վատ գործարք է, քանի որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ռեժիմը ներկայումս աշխարհի ամենաբռնատիրական ռեժիմներից մեկն է։ Ադրբեջանի համար այս դաշինքն անգնահատելի էր ԼՂ հետ հակամարտության ընթացքում, որը հանգեցրել են Ադրբեջանի հաղթանակին և 2023 թվականի սեպտեմբերին 120 000 հայերի էթնիկ զտումներին»,- գրում է լրատվամիջոցը։
Jerusalem post-ը գրում է, որ Ադրբեջանի հավակնությունները տարածվում են նաև Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի վրա՝ այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» բացմամբ Հայաստանի հարավում՝ Սյունիքի մարզում։
«Այս միջանցքի նկատմամբ վերահսկողությունը ցամաքային կամուրջ կստեղծի դեպի Ադրբեջանի դաշնակից Թուրքիա, ինչն, իր հերթին, կուժեղացնի Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հավակնությունները, որոնք, Ռուսաստանի հանդեպ նրա նախաձեռնությունների հետ մեկտեղ՝ հակասում են երկրի պարտավորություններին որպես ՆԱՏՕ-ի անդամ»,- գրում է պարբերականը:
Ըստ կայքի՝ հարձակում իրականացնելու ծրագրերի վտանգը շաբաթներ շարունակ քննարկվում է Եվրոպայում անվտանգության և քաղաքական փորձագետների կողմից, և հիմնական ցուցանիշներից մեկն Ալիևի հետ հարցազրույցն էր հունվարի սկզբին։
«Օգտագործելով այն լեզուն, որը հիշեցնում է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի տերմինաբանությունն Ուկրաինայի վրա հարձակումից առաջ՝ Ալիևը Հայաստանին մեղադրել է 30 տարի շարունակ «ֆաշիստական գաղափարախոսություն» ունենալու և «տարածաշրջանի համար սպառնալիք» լինելու մեջ։ Ալիևը պնդում էր, որ «ֆաշիզմը պետք է ոչնչացվի, պետք է ոչնչացվի կա՛մ Հայաստանի ղեկավարության, կա՛մ իրենց կողմից»,- մեջբերում է ԶԼՄ-ն։
Նշվում է, որ Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի վրա հարձակումը կլինի ագրեսիա, որին Իսրայելը չպետք է նպաստի կամ թողնի: Սա, ըստ լրատվամիջոցի, չի նշանակում, որ Իսրայելը հրաժարվում է Ադրբեջանի հետ դաշինքից, այլ ավելի շուտ խորհուրդ է տալիս չափը չանցնել, ինչը կարող է հանգեցնել բացասական հետևանքների։
«Հայաստանի դեմ նման քայլն Ալիևի տարածքային կոնսոլիդացիայի շարունակություն չի լինի։ Սա կխախտի Հայաստանի ինքնիշխանությունը, սաղմնավորվող ժողովրդավարությունը և հիմնովին կփոխի տարածաշրջանային հավասարակշռությունն այնպես, որ ուղղակիորեն ձեռնտու կլինի Թուրքիային»,- ասվում է հոդվածում:
Ըստ կայքի՝ Թուրքիան կապելով Ադրբեջանի և Կենտրոնական Ասիայի հետ՝ այս միջանցքը կընդլայնի թուրքական ազդեցությունը ողջ տարածաշրջանում։ Հաշվի առնելով, որ Թուրքիան կարող է հսկայական ազդեցություն գործադրել Սիրիայի նոր ռեժիմի վրա, թուրքական այս գոտին կտարածվի Կենտրոնական Ասիայից մինչև Գոլանի բարձունքների սահմանը։
«Էրդողանի օրոք Թուրքիան հանդես գալիս որպես ՆԱՏՕ չվերահսկվող անդամ՝ ահաբեկչության դեմ պայքարի և կայունության քողի ներքո հետապնդելով էքսպանսիոնիստական նկրտումներ: Էրդողանի աջակցությունը Սիրիայում իսլամիստ աշխարհազորայիններին ուժեղացրել է Թուրքիայի ազդեցությունը: Էրդողանի նեոօսմանական հայեցակարգը չի սահմանափակվում միայն Սիրիայով. 2020-ի Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմի ժամանակ Թուրքիան օդանավով ուղարկել է սիրիացի վարձկաններ, որոնք կռվել են ադրբեջանական ուժերի կողմից։ Այս մարտավարությունը ցույց է տալիս, որ Անկարան օգտագործում է իսլամիստ աշխարհազորայիններին՝ որպես արտաքին քաղաքականության գործիքներ»,- գրում է կայքը։
Հոդվածում նշվում է, որ այս արտաքին քաղաքականությունն ակնհայտորեն թշնամական է Իսրայելի նկատմամբ։ Էրդողանի ուժեղ աջակցությունը Համասին և Իսրայելի դեմ նրա երկիմաստ սպառնալիքները, որոնք ակնարկել են ներխուժման հնարավորության մասին, ընդգծում են Անկարայի հետագա հզորացման վտանգը:
«Հայաստանը ժողովրդավարական երկիր է, որը փորձում է թոթափել իր կախվածությունը Ռուսաստանից և շարժվել դեպի Արևմուտք։ «Զանգեզուրի միջանցքը» գրավելու փորձն սպառնում է ապակայունացնել այս գործընթացը՝ Հայաստանը վերադարձնելով Մոսկվայի ուղեծիր և ուժեղացնելով հակաարևմտյան ուժերը երկրի ներսում, ևս մեկ զարգացում, որը Իսրայելը չպետք է ողջունի»,- գրում է կայքը։
Նշվում է նաև, որ այս միջանցքի կորուստը կխաթարի նաև Հայաստանի ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը՝ ուղերձ հղելով մյուս ավտորիտար ռեժիմներին, որ ավելի թույլ հարևանների դեմ ագրեսիան կմնա անպատիժ։
Հոդվածում ասվում է, որ Թուրքիայի պահվածքն այս հարցում և նրա դիրքորոշումը Ռուսաստան-Ուկրաինա հակամարտության վերաբերյալ ընդգծում է նրա հեռանալը ՆԱՏՕ-ի սկզբունքներից և արժեքներից: Էրդողանի կողմից ռուսական S-400 հրթիռային համակարգերի գնումը, Մոսկվայի նկատմամբ արևմտյան պատժամիջոցների անտեսումը և Արևելյան Միջերկրական ծովում ագրեսիվ գործողություններն ընդամենը մի քանի օրինակ են, թե ինչպես է Անկարան խաթարում ՆԱՏՕ-ի միասնությունը:
«Թուրքիայի գործողությունները մարտահրավեր են նետում նաև ԱՄՆ-ի շահերին տարածաշրջանում։ Էրդողանի աճող հռետորաբանությունը սիրիացի քրդերի նկատմամբ, որոնք ԱՄՆ-ի հիմնական դաշնակիցներն են ԴԱԻՇ-ի դեմ պայքարում, և նրա մերձեցումն Ադրբեջանի հետ է՛լ ավելի է վտանգում ապակայունացնել առանց այն էլ անկայուն տարածաշրջանը»,- գրում է կայքը:
Jerusalem post-ը շեշտում է, որ Էրդողանի ապավինումն իսլամիստ աշխարհազորայիններին և նրա իմպերիալիստական հայացքներին հակասում են Մերձավոր Արևելքում և Կենտրոնական Ասիայում ժողովրդավարական կառավարման և կայունության խթանմանն ուղղված Արևմուտքի ջանքերին:
«Զանգեզուրի միջանցքը նաև ռազմավարական նշանակություն ունի իրանցիների համար, քանի որ այն կենսական ճանապարհ է դեպի Հայաստան առևտրի, ճանապարհորդության և մշակութային փոխանակման ուղղությամբ: ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի համար սա հնարավորություն է վերահաստատելու իրենց հիմնական արժեքները և պատժելու Թուրքիային իր հիմար պահվածքի համար։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի համար դա նաև հնարավորություն է վճռականորեն գործելու մի տարածաշրջանում, որտեղ նախագահ Ջո Բայդենը թուլություն է դրսևորել»,- գրում է լրատվամիջոցը։
Հունվարի 7-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Հայաստանը «տարածաշրջանի համար սպառնալիքի աղբյուր» և «ֆաշիստական պետություն» էր անվանել։ Նա հայտարարել էր նաև, որ Հայաստանի սպառազինումը «միայն նոր լարվածության կհանգեցնի»։
Հունվարի 8-ին Փաշինյանը, արձագանքելով Ալիևին, նշել էր, որ Բաքուն փորձում է տարածաշրջանում էսկալացիայի «լեգիտիմություն» ձևավորել։ Հունվարի 9-ին Փաշինյանն Ադրբեջանին ուղղված 12 առաջարկ էր հրապարակել, որոնց թվում էին ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը լուծարելը, փոխադարձաբար էսկալացնող խոսույթներից և պահանջներից հրաժարվելը։
