Փորձագետները վերլուծել են ԱՄՆ-իսրայելական պատերազմի ընթացքն Իրանի դեմ և բացահայտել են այն հիմնական դասերը, որոնք, նրանց կարծիքով, գործնական նշանակություն ունեն Հայաստանի համար՝ ավելի հզոր հակառակորդի և ներկայիս ներքաղաքական տրամադրությունների դեմ պայքարի համատեքստում։
Թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը նշում է, որ Իրանն սկզբում հրաժարվեց խաղալ իրեն պարտադրված կանոններով, որոնք նրան կդատապարտեին պարտության, և աստիճանաբար իր սեփական տրամաբանությունն է պարտադրում հակամարտությանը։ Նա պնդում է, որ տեղի ունեցողը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես լրատվական դրվագների շարք, այլ որպես ռազմավարական գործընթաց, որից կարելի է գործնական եզրակացություններ անել։
Առաջին դասն այն մասին է, որ նյութական գերազանցությունը չի երաշխավորում ռազմավարական հաղթանակ։ Չնայած Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի զգալի ռազմատեխնիկական առավելությանը, որն ապահովել է մարտավարական հաջողություն, դա չի հանգեցրել արագ ռազմավարական հաղթանակի։ Կարճ ժամանակահատվածի համար նախատեսված գործողությունը ձգձգվում է առանց հստակ ավարտի։ Այս ֆոնին Իրանը, շնորհիվ իր դիմացկուն պաշտպանության և ռազմավարական մոտեցման, փոխհատուցում է ուժերի անհավասարակշռությունը և ոչ միայն շարունակում է իր դիմադրությունը, այլև աստիճանաբար ազդում է պատերազմի ընթացքի վրա, նշել է թուրքագետը։
Երկրորդ դասը, ըստ Գեղամյանի, ցույց է տալիս, որ ասիմետրիկ ռազմավարությունը կարող է արդյունավետ գործիք լինել ավելի հզոր հակառակորդի դեմ: Մասնագետի խոսքով՝ իրանական դիմադրության հիմքը մնում է անսասան ռազմավարական մոտեցումը, ներառյալ՝ ոչ համաչափ գործողությունները՝ սահմանափակ ռեսուրսներով թշնամուն առավելագույն վնաս հասցնելը: Մասնավորապես, Հորմուզի նեղուցում Իրանն ավելի տեխնոլոգիապես զարգացած հակառակորդի դեմ օգտագործում է էժանագին անօդաչու թռչող սարքեր, փոքր նավեր, ականներ և կարճ հեռահարության հրթիռներ: Սա ոչ միայն լուրջ ռիսկեր է ստեղծում համաշխարհային տնտեսության համար, այլև ամրապնդում է Թեհրանի բանակցային դիրքերը:
Ավելին, ոչ համաչափությունը դրսևորվում է հակամարտության աշխարհագրության ընդլայնման մեջ՝ ԱՄՆ դաշնակիցների վրա ճնշում գործադրելով, ինչը մեծացնում է պատերազմի արժեքը հակառակորդի համար:
Երրորդ դասն այն մասին է, որ աշխարհագրությունը կարող է լինել ռազմավարական կարևոր ռեսուրս հակամարտության ժամանակ: Գեղամյանը մատնանշել է մի գործոն, որը, իր խոսքերով, հաճախ թերագնահատվում է՝ աշխարհագրությունը: Նրա կարծիքով՝ «ընդհանուր աշխարհագրությունն» Իրանի համար խաղում է նույն դերը, ինչ «Գեներալ ցուրտը» Ռուսաստանի պատմության մեջ: Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ վերահսկողությունը և տարածաշրջանային հիմնական հանգույցներին մոտ լինելը թույլ են տալիս Թեհրանին ճնշում գործադրել նույնիսկ սահմանափակ ռեսուրսներով: Սա նշանակում է, որ իր ռազմական ներուժի մի մասի կորստի դեպքում երկիրը պահպանում է համաշխարհային գործընթացների վրա ազդելու ունակությունը:
Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանն, իր հերթին, ընդգծում է, որ Իրանի ռազմավարությունն ուղղված է հակամարտության վերափոխմանը. հակառակորդների կողմից ծրագրված կարճատև և սահմանափակ գործողության փոխարեն Թեհրանը ձգտում է այն վերածել երկարատև և մեծ գին ունեցող բախման։
Նրա գնահատմամբ՝ դրան նպաստում է Իրանի աշխարհագրությունը. հակառակորդներից մեկն ստիպված է ռազմական գործողություններ իրականացնել իր սեփական տարածքից հեռու, մինչդեռ մյուսը չունի այս մասշտաբի երկարատև պատերազմի համար անհրաժեշտ խորություն ու ռեսուրսներ։
Բացի այդ, փորձագետը նշում է Իրանի ղեկավարության մոտեցման փոփոխությունը։ Մինչ Թեհրանը նախկինում հաճախ սահմանափակվում էր լարվածության թուլացման զուսպ և խորհրդանշական քայլերով, ներկայիս ռազմաքաղաքական թիմը, ըստ նրա, հույսը դնում է ավելի կոշտ և ցավոտ հարվածների վրա, որոնք ուղղված են լարվածության բարձրացմանը և թշնամու համար անկանխատեսելի ու դժվար կառավարելի իրավիճակ ստեղծելուն։
Գեղամյանը նշել է, որ Իրանի շուրջ զարգացումները «բաց դասագիրք» են, որից Հայաստանը կարող է գործնական դասեր քաղել ներկայիս մարտահրավերների պայմաններում։ Նրա խոսքով՝ երկրի ղեկավարության ռազմավարական մտածողությունը 2020 թվականի պատերազմի ժամանակ կարող էր հանգեցնել բոլորովին այլ արդյունքի՝ թե՛ Արցախի, թե՛ ամբողջ Հայաստանի համար։
Թուրքագետն ընդգծել է, որ ուրվագծված դասերն այսօր էլ արդիական են մնում և, իր կարծիքով, ներկայացնում են ավելի կառուցողական այլընտրանք՝ «շարունակական կապիտուլյացիայի» ընթացքին։
Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն փետրվարի 28-ին հայտարարել էին Իրանի դեմ լայնածավալ մարտական գործողություններ սկսելու մասին: Ի պատասխան՝ Իրանը հայտարարել էր Իսրայելի և տարածաշրջանում ամերիկյան թիրախների դեմ հրթիռային գործողության մեկնարկի մասին: Մարտի 1-ին Իրանը հաստատել էր երկրի Գերագույն հոգևոր առաջնորդ Ալի Խամենեիի մահը: Երկու կողմում էլ զոհերի թիվը ժամ առ ժամ փոխվում է։
