«Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ուղի» (TRIPP) նախագիծը կդառնա ավելի լայն աշխարհաքաղաքական նախագծի մաս, որտեղ Հայաստանը գնդակի դերում է, հայտարարել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը։
Քոչարյանը մեկնաբանել է Վաշինգտոնի համաձայնագրերը և նշել դրանց ազդեցությունը կողմերի և տարածաշրջանի երկրների վրա։ Նրա խոսքով՝ Միացյալ Նահանգները վերահսկողություն է ձեռք բերել ապագա միջանցքի, Իրանի հետ սահմանի նկատմամբ և հնարավորություն է ստացել մրցելու Նոբելյան մրցանակի համար։
Ադրբեջանը Սյունիքի միջով միջանցքի իրավունք է ստացել, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարում և 907-րդ ուղղման չեղարկում, նշել է Քոչարյանը։ Նախկին նախագահի խոսքով՝ Հայաստանը գրեթե ոչինչ չի շահել՝ միայն նոր խնդիրներ։
«Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը լուսանկար է ստացել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ և փաստաթուղթ, որը նա կօգտագործի ընտրություններից առաջ ժողովրդին խաբելու համար»,- ասել է նա։
Քոչարյանը նաև անդրադարձել է Իրան-Իսրայել հակամարտությանը և նշել, որ այս բանակցությունների արդյունքում Իրանը նոր մտահոգության առիթ է ստացել՝ ամերիկացիների ներկայությունն իր սահմանին։
«Ամերիկացիների կողմից վերահսկվող միջանցքը նույնպես մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում Իսրայելի համար՝ Իրանի վերաբերյալ իր վաղեմի ծրագրերի համատեքստում»,- նշել է Քոչարյանը՝ հիշեցնելով, որ Իրանը սահմանակից է յոթ երկրի, և ամերիկացիներն այժմ ներկա կլինեն միայն հայ-իրանական սահմանին։
Նա չի բացառել, որ նախագիծը կարող էր օգտակար լինել Հայաստանի համար, եթե մի փոքր այլ կերպ նախագծվեր։ Նախ, եթե Երասխ-Ջուլֆա-Իրան երկաթուղին սկսեր գործել, Հայաստանը կունենար երկաթուղային կապ Իրանի հետ։
«Եվ եթե այս գիծը նաև ապահովեր երկաթուղային կապ Ռուսաստանի հետ Ադրբեջանի միջոցով, միայն այս երկու գործոնները կարող էին նախագիծն իսկապես գրավիչ դարձնել Հայաստանի համար։ Եթե Հայաստանը չստանա ոչ մեկը, ապա ամբողջ նախագիծը կդառնա անիմաստ և վտանգավոր»,- նշել է Քոչարյանը։
Սպասվող ռիսկերի շարքում նա ընդգծել է այն փաստը, որ Ադրբեջանի, Նախիջևանի և Թուրքիայի միջև երկաթուղային միջանցքը կարող է անխափան գործել, մինչդեռ Հայաստանի հետ կապը կարող է չաշխատել, և Երևանը չի կարողանա ազդել իրավիճակի վրա։ Քոչարյանը նաև նշել է, թե ինչ կարող էին անել հայ բանակցողները, որպեսզի նախագիծն օգտակար լիներ երկրի համար։
Նա կարծում է՝ Երևանը կարող էր պնդել, որ «Թրամփի երթուղին» լիներ առնվազն չորս-հինգ անգամ ավելի երկար՝ մինչև Երասխ՝ 42 կիլոմետրանոց երթուղու փոխարեն։ Այդ դեպքում Միացյալ Նահանգները պատասխանատու կլիներ ամբողջ երթուղու անխափան շահագործման համար։ Ըստ նրա՝ դա կարելի էր իրականացնել, քանի որ ԱՄՆ-ն շատ մեծ հետաքրքրություն ունի նախագծի նկատմամբ, և Վաշինգտոնը կհամաձայնվեր։
«Թրամփը սիրում է ամեն ինչ՝ ավելի մեծ-մեծ, տպավորիչ պրոյեկտներ։ Մենք առաջարկում ենք ավելի մեծ նախագիծ, ավելի հետաքրքիր, իսկապես խաչմերուկ ենք դառնում կարևոր հանգույցի վրա։ Եվ այդ պարագայում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն ստիպված կլիներ ճանապարհներ գտնելու, հետաձգելու կամ մերժելու։ Դեկորացիայի դերում կլիներ Ալիևը»,- ասել է Քոչարյանը։
Սակայն, ըստ նրա, Փաշինյանը չի դիմել այս քայլին, քանի որ առաջնորդվել է ոչ թե Հայաստանի շահերով, այլ նախընտրական շրջանում դիվիդենտներ քաղելու ցանկությամբ։
«Ես էլ նկար ունեմ Սպիտակ տանը՝ Բիլ Քլինթոնի հետ, նրա ստորագրությամբ։ Բայց այդ նկարի դիմաց ոչինչ չեմ տվել։ Սրանք պարզապես պրոտոկոլային լուսանկարներ են, և դրանց համար պարտադիր չէր քո տարածքի ամենագրավիչ կտորը կառավարման հանձնել այլ երկրի ընկերությանը»,- ընդգծել է նա։
Նախկին նախագահը հայտարարել է, որ Հայաստանը որևէ ազդեցություն չի ունենա ամերիկյան ընկերության վրա, որը կկառավարի TRIPP-ը։ Նրա խոսքով՝ անկախ նրանից՝ դա վարձակալություն է, թե զիջում, համաձայնագիրը կպարունակի կետեր, որոնք կտրուկ կնեղացնեն, եթե ոչ կվերացնեն Հայաստանի ազդեցության շրջանակը։
Օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարներն ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ հռչակագիր էին ստորագրել, որով նաև նախատեսվում է ստեղծել TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity) տրանսպորտային երթուղի:
Կողմերը նաև նախաստորագրել էին խաղաղության համաձայնագրի նախագիծ, որն օգոստոսի 11-ին հրապարակվել էր ՀՀ ԱԳՆ-ի կողմից: Փաստաթղթի համաձայն՝ կողմերը միմյանց նկատմամբ տարածքային պահանջներ չունեն և հետագայում նման պահանջներ չեն առաջադրելու:
