Ռուս քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը Հանրային հ/ը եթերում բացատրել է Մոսկվայի և Երևանի տարաձայնությունների էությունը և նշել դրանց հաղթահարման ուղիները: Նա կոչ է արել հայ-ռուսական հարաբերությունների վիճակը չսահմանել որպես ճգնաժամ։ «Խոսքը խնդրահարույց լինելու, տարածաշրջանում, ընդհանուր առմամբ, իրավիճակը տարբեր կերպ գնահատելու փորձերի և երկկողմ հարաբերությունների մասին է», - հավելել է նա:
Ճգնաժամն, ըստ փորձագետի, այն է, երբ հարաբերությունները մտնում են փակուղի, և հետագայում կլինի «կա՛մ կտրուկ խախտում, կա՛մ ելք այս իրավիճակից»: «Խնդրի էությունը, առաջին հերթին, իրավիճակի ընկալման անհամաչափությունն է. Երևանը կենտրոնանում է իր օրակարգի վրա. դա հակամարտությունն է Ադրբեջանի հետ, տարածաշրջանային անվտանգությունը։ Ռուսաստանը միանգամից մի քանի խաղատախտակների վրա է խաղում. Կովկասը կարևոր խաղատախտակ է, բայց այսօր առաջնահերթությունը տեղափոխվել է, ուկրաինական խաղատախտակը թիվ մեկն է, և Կովկասին մնացորդային ուշադրություն է բաժին հասնում: Գործողություններն այստեղ՝ Կովկասում, համադրվում են այն ծախսերի և ռիսկերի հետ, որոնք կան հետխորհրդային տարածքի եվրոպական մասում, Արևմուտքի հետ հարաբերություններում», - ընդգծել է քաղաքագետը։
Մարկեդոնովը վստահ է, որ Կովկասում իրավիճակի վատթարացման, երկրորդ ճակատ բացելու հնարավորության, Թուրքիային ու Ադրբեջանին ինչ-որ հակառուսական կոալիցիայի մեջ ներքաշելու սցենարը «Ռուսաստանի համար այնքան էլ լավ չէ»: «Հայաստանն ավելի, գուցե, համեստ խնդիրներ է լուծում, և դա ոչ վատ է, ոչ էլ լավ։ Մենք տարբեր ենք ծավալով, հետևաբար ունենք տարբեր օպտիկա», - նշեց փորձագետը։
Հայաստանի և Ռուսաստանի փոխադարձ ակնկալիքների մասին
Մարկեդոնովի կարծիքով, Երևանը ցանկանում է որոշակիություն, Ռուսաստանի կողմից իր կողմից ձեռնարկվող գործողությունների հստակ աջակցություն և պաշտպանություն, երբ հայկական կողմը մենակ է մնում Բաքվի և Անկարայի հետ: «Ի՞նչ է ուզում Ռուսաստանը։ Նաև որոշակիություններ, որպեսզի Երևանը չփորձի դիվերսիֆիկացված քաղաքականություն վարել և կոմպենսացնի որոշ խնդիրներ, որոնք Երևանի տեսանկյունից առաջանում են Հայաստանի ազգային անվտանգության ոլորտում, որպեսզի Հայաստանը լինի միայն Ռուսաստանի հետ և չնայի դեպի արևմուտք։ Այստեղից առաջանում են դիրքորոշումների որոշակի անհամապատասխանություններ», - պարզաբանեց փորձագետը։
Մարկեդոնովը երկկողմ հարաբերություններում որոշակի տեղաշարժեր է արձանագրել Հայաստանի և Ռուսաստանի ԱԳ նախարարներ Արարատ Միրզոյանի և Սերգեյ Լավրովի վերջերս կայացած հանդիպումից հետո, որը «տեղի է ունեցել որոշակի դադարից հետո՝ հայ նախարարի Մոսկվա կատարած այցի չեղարկման պատճառով»: Նա նշել է, մասնավորապես, որոշակի առաջընթաց ՀԱՊԿ առաքելության շուրջ բանակցություններում։ «Դեռ մեկ ամիս առաջ երկու կողմից էլ ինչ սրիկաներ էին խոսում, իսկ հիմա հռետորաբանության որոշ շեշտադրումներ մեղմացել են», - նշել է Մարկեդոնովը:
Երևանի և Մոսկվայի հարաբերություններում առկա տարաձայնությունները հաղթահարելու ուղիների մասին
Հարաբերություններում խնդիրները հարթելու համար, փորձագետի կարծիքով, պետք է ավելի հաճախ հանդիպել։ «Երբ դադարներ կան, դրանք հաճախ լցվում են ոչ թե առաջին դեմքերով, ոչ թե պաշտոնական դեմքերով, այլ տարբեր խաղացողներով, որոնք ունեն իրենց նկատառումները, ռեզոնները, պատվիրատուները և ձևավորվում է ոչ այնքան հաճելի տեղեկատվական միջավայր։ Այն ձևավորում են ո՛չ Երևանը, ո՛չ Մոսկվան, խաղի մեջ են մտնում հեռագրերը, բլոգերները, ֆեյսբուքցիները, արևմտյան կողմի տարբեր գործող քաղաքականությունները, Թուրքիան Ադրբեջանի հետ՝ ձևավորելով տեղեկատվական աղմուկ, որում եփելն այնքան էլ հաճելի չէ։ Այդ պատճառով պետք է ավելի հաճախ շփվել, և ավելի շատ հրապարակայնություն ցուցաբերել», - նշել է փորձագետը։
Հայաստանում ԵՄ առաքելության տեղակայման վերաբերյալ Ռուսաստանի արձագանքի մասին
Մարկեդոնովը մեկնաբանել է Մոսկվայի բացասական վերաբերմունքը Հայաստանում ԵՄ առաքելության տեղակայման վերաբերյալ և Արևմուտքի մասնակցությունը Երևանի ու Բաքվի բանակցություններին: «Մինչև 2022 թվականը Արևմուտքն ու Ռուսաստանը հայ-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորման հարցում չէին հակասում», - ընդգծեց քաղաքագետը: Նա հիշեցրել է, որ Եվրախորհրդի ղեկավար Շառլի, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի բանակցությունների առաջին փուլից հետո «Միշելը երկու անգամ անձամբ զանգահարել է Պուտինին։ Փորձել են ուսումնասիրել ռուսական փորձը»։
«2022 թվականին ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ն կտրուկ ակտիվացրել են իրենց քաղաքականությունը Կովկասում։ Պաշտոնական անձինք սկսեցին հայտարարել, որ Ռուսաստանը, որպես երկիր, որն արդեն ներքաշվել է Ուկրաինայի իրադրության մեջ, կորցրել է ազնիվ միջնորդ լինելու իրավունքը, նրա գործողություններն ընդհանուր առմամբ առանձնապես պետք չեն, նրա հետ կարելի է հաշվի չնստել», - ասել է նա։ Մակեդոնովն ընդգծել է, որ սկսվել է Ռուսաստանին տարածաշրջանից դուրս մղելու քաղաքականությունը, իսկ ԵՄ առաքելությունը, նրա խոսքով, միայն դրա գործիքներից մեկն է:
Քաղաքագետը նշեց, որ Արևմուտքի հովանու ներքո տեղի են ունենում բանակցությունների փուլեր, որոնց արդյունքում դուրս են գալիս հայտարարություններ, որոնցում ընդհանրապես չի հիշատակվում Ռուսաստանը՝ չկա խաղաղապահ առաքելություն, չկա եռակողմ հայտարարություն։ «ԵՄ - ն ամեն ինչ անում է, իսկ Ռուսաստանն այնտեղ չէ։ Ահա այստեղ է, որ Ռուսաստանը վտանգ է տեսնում՝ ոչ թե ԵՄ կոնկրետ առաքելության ի հայտ գալու մեջ, այլ, ընդհանուր առմամբ, հավաքական Արևմուտքին տեղյակ է Ռուսաստանին դուրս մղելու, Ռուսաստանում որոշակի դժվարություններ օգտագործելու մասին, երբ նա լիովին չի կարող տալ այն, ինչ ուզում է Երևանը։ Այս դժվարություններն օգտագործվում են խաղաղ կարգավորման գործընթացն արագացնելու համար – «Եկեք ստորագրենք խաղաղության պայմանագիրը և այդ ժամանակ ռուսական խաղաղապահ ներկայության հարցը դնենք, Ռուսաստանն այստեղ չի լինի»: Դա էլ Ռուսաստանի մոտ ընդհանուր առմամբ թյուրիմացություն ու մերժում է առաջացնում», - հայտարարել է Մարկեդոնովը։
Հայաստանի համար ՀԱՊԿ առաքելության կարևորության մասին
Փորձագետը հայտարարել է, որ «լավ կլինի», եթե Հայաստանում հայտնվի ՀԱՊԿ առաքելությունը: «Կսահմանվեն եվրոպական ներկայությանը հակակշիռներն ու զսպումները։ Ես կարծում եմ, որ եթե այդ գործը գնա, ապա ռուսական հռետորաբանությունը մի փոքր ավելի մեղմ կլինի», - պարզաբանել է նա։
Ընդ որում, Մարկեդոնովը հիշեցրել է, որ ՀԱՊԿ-ը ԱԳՆ-ի դուստր ձեռնարկությունը կամ նախագահի աշխատակազմի ստորաբաժանումը չէ: «Դա միջպետական կազմակերպություն է։ Բացի Ռուսաստանից և Հայաստանից, այնտեղ կան մի քանի երկրներ, որոնք ունեն իրենց մոտեցումները, նրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր լուրջ բեռը», - պարզաբանեց նա։
Մարկեդոնովը հնարավոր է համարել, որ սեփական խնդիրների բացակայության դեպքում ՀԱՊԿ անդամ երկրները կարող են իրենց վրա ծանրաբեռնել Հայաստանի խնդիրը, «բայց նրանք չեն ուզում, փորձում են դրանից հեռու մնալ»:
Քաղաքագետը հիշեցրեց Ռուսաստանի դիրքորոշումը, որն Ուկրաինայում տիրող իրավիճակի ֆոնին մտավախություն ունի, որ եթե երկրորդ ճակատ բացվի, դա չի սահմանափակվի միայն ինչ-որ սահմանային բախումներով: «Դա հղի է նաև թուրքական ներգրավվածությամբ։ Եվ Հայաստանն ինքը երջանկություն չի ունենա այս իրավիճակից, դրա համար էլ ՀԱՊԿ - ն զգուշավոր է», - պարզաբանել է նա։
Փորձագետը վստահ է, որ Ռուսաստանին փոխարինելու փորձն անիմաստ է, քանի որ «փոխարինելու բան չկա»։ «Ոչ մի իրական ծրագիր, որը Ռուսաստանի հետ թեկուզ խնդրահարույց պատմությունը որակապես ավելի լավը կդարձնի Հայաստանի համար, Արևմուտքը չի առաջարկի։ Նա չունի ո՛չ գործիքներ, ո՛չ շահեր», - եզրափակել է Մարկեդոնովը։
ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը մարտի 20-ին ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է, որ Հայաստանն ակնկալում է Ռուսաստանի հետ փոխգործակցություն Լաչինի միջանցք և Լեռնային Ղարաբաղ միջազգային առաքելություն ուղարկելու հարցում: Միրզոյանը կարևորել է Ռուսաստանի և ռուս խաղաղապահների դերը 2020 թվականին հրադադարի ռեժիմի հաստատման գործում։ Եվ հավելել է, որ ստեղծված իրավիճակը խոսում է Ղարաբաղի ժողովրդի համար միջազգային մասնակցությամբ անվտանգության երաշխիքների նոր մեխանիզմների անհրաժեշտության մասին։
