«Կովկաս» ինստիտուտի փորձագետ, քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանի կարծիքով՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում արդեն ինչ-որ արդյունք կա։ Նրա խոսքով՝ վերջնական ինչ-որ գործընթացի փուլ է ավարտվում, և Փաշինյան-Էրդողան հեռախոսազրույցի մասին հայտարարությունը հենց այդ համատեքստում պետք է դիտարկել։
«Բանակցությունների բովանդակությունը գուցե ամբողջությամբ կհրապարկվի, գուցե՝ ոչ, բայց, ամեն դեպքում, ակնկալվում է, որ ամբողջական հրապարակումը դժգոհության է հանգեցնելու։ Եվ որպեսզի այդ դժգոհությունը բաժանվի մասերի, այսինքն, այսպես ասած, ինչ-որ տեղ «գոլորշի» դուրս գա, հիմա մասնակի է հրապարակվում, ասվում նաև, թե գործընթացը գրեթե ավարտվում է։ Իսկ հետո, երբ արդեն ինչ-որ ամփոփիչ հայտարարություն կլինի, այդ ժամանակ կհայտարարեն, կասեն՝ տեսեք, մենք զգուշացրել ենք, և ահա՝ սա է տեղի ունեցել։ Սխալն այն է, որ մենք տեղյակ չենք գործընթացի բովանդակությունից, չգիտենք՝ ինչն է առևտրի առարկան։ Կամ՝ արդյոք միայն տեխնիկական հարցեր են քննարկվում։ Ի դեպ, թուրքական մամուլից տեղեկանում ենք, որ քաղաքական հարցեր ևս քննարկվում են, մինչդեռ հայկական կողմից ոչինչ չի հրապարակվում, ինչը հարցեր է առաջացնում։ Լուրջ մտավախություն կա, որ ամբողջությամբ գուցե չիմանանք, թե ինչ է տեղի ունեցել, երբ անգամ ինչ-որ ամփոփիչ հայտարարություն, հստակ պայմանավորվածություն, մասնավորապես՝ սահմանի փաստացի բացում լինի»,- Armenia Today-ի թղթակցի հետ զրույցում նշել է Միքայելյանը։
Ինչ վերաբերում է Ռուբինյան-Քըլըչ վերջին հանդիպմանը ձեռք բերված պայմանավորվածություններին՝ կապված երրորդ երկրների քաղաքացիների համար հայ-թուրքական սահմանը բացելու, նաև օդային բեռնափոխադրումներ իրականացնելու հետ՝ նա շեշտեց․ «Այստեղ հարց է՝ ցանկում Ադրբեջանի քաղաքացիներն ընդգրկվելո՞ւ են, թե՞ ոչ։ Եթե այո, մի պատմություն է, եթե ոչ՝ ուրիշ։ Բացի այդ, այս պահի դրությամբ օդային բեռնափոխադրումները կամ երրորդ երկրների քաղաքացիների համար սահմանը բացելը հասկանալի քայլ է։ Սա փոքր քայլից դեպի մեծ քայլ մարտավարություն է, և դեռ պարզ չէ, թե ինչ խնդիրներ կարող են ծագել։ Սա, մեծ հաշվով, նախապատրաստական փուլ է»։
Ինչ վերաբերում է հարաբերությունների կարգավորման հնարավորությանը՝ մեր Միքայելյանը նշեց․
«Իհարկե, խոշոր հաշվով, գործ ունենք նույն Թուրքիայի հետ, որը որևէ փոփոխության չի ենթարկվել և որը պատիժ չի կրել։ Սա այն Թուրքիան է, որը երկու տարի առաջ Ադրբեջանի հետ ագրեսիա է իրականացրել Հայաստանի ու Արցախի դեմ։ Այդ ագրեսիան այսօր ևս շարունակում է։ Բացի այդ, մենք պետք է գիտակցենք, որ վերոնշյալ՝ հայ-թուրքկաան հարաբերությունների կարգավորում կոչված գործընթացը տեղի է ունենում Հայաստանի կապիտուլյացիայի պայմաններում։ Այս գործընթացի պատճառ ու պայման է դարձել Հայաստանի պարտությունը։ Ինչ վերաբերում է նախապայմաններին, ապա նախ պետք է նշել, որ Ցեղասպանության թեման Հայաստանի իշխանությունների օրակարգից դուրս է եկել։ Բացի այդ, նրանք ամբողջությամբ հրաժարվեցին բանակը վերաարդիականացնելու գործընթացից, ինչ էլ հայտարարեն, դա փաստ է։ Կարծում եմ՝ նախապայմանները Հայաստանի կողմից կամ ամբողջությամբ կամ մասնակի կատարվել են։ Եթե մենք հարաբերությունների լավացման տակ հասկանում ենք միայն իրավական պայմանավորվածություններ ասվածը, հավաբանար, դա տեղի կունենա։ Բայց եթե հասկանում ենք խորքային փոփոխություն, ապա համոզված եմ, որ դրա մասին խոսք լինել չի կարող։ Սա ասում եմ՝ հաշվի առնելով պատերազմից մեկուկես տարի անց Թուրքիայում կատարված սոցհարցումները, որի տվյալներով՝ Թուրքիայի համար Հայաստանը թիվ մեկ թշնամի է համարվում»։
Նրա խոսքով՝ այդ ատելությունը տարածվում ու գեներացվում է հենց Էրդողանի իշխանության, նրան կողմնակից կուսակցությունների, նաև փորձագիտական դաշտի կողմից։
«Հայաստանի նկատմամբ ատելությունն աճում է։ Այսպիսով՝ Թուրքիան հարաբերությունների նորմալիզացումը որպես Հայաստանի նկատմամբ հարձակվողական քաղաքականության ևս մեկ քայլ է դիտարկում։ Մի կողմից իրավական մակարդակով հարաբերությունները նորմալիզացվում են, բայց, փաստացի, Թուրքիայի կողմից նվաճողական քաղաքականությունը շարունակվում է»,- եզրափակեց մեր զրուցակիցը։
