Հայաստանի մանկապարտեզներում 2026 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ են մտել սննդի կազմակերպման նոր նորմատիվներ։
Առողջապահության նախարարի հրամանով՝ երեխաներին արգելվում է պաղպաղակը, շոկոլադը, քաղցրացուցիչներ պարունակող սննդամթերքը, կոֆեին պարունակող ըմպելիքները, սառը ըմպելիքները և մի շարք այլ մթերքը՝ սննդակարգն ավելի հավասարակշռված դարձնելու համար։ Արգելված են նաև էներգետիկ և գազավորված ըմպելիքներ՝ ավելացված շաքարով:
Որոշումը հիմնավորվում է երեխաների շրջանում ճարպակալման աճով և առողջական ռիսկերով։ Հետազոտությունները մատնանշում են բարձր կալորիականությամբ սննդակարգի, հագեցած ճարպերի, տրանս ճարպերի, ազատ շաքարների և աղի ավելցուկի, ինչպես նաև մրգերի ու բանջարեղենի անբավարար օգտագործման և ճարպակալման, շաքարային դիաբետի, սրտանոթային և մի շարք ուռուցքային հիվանդությունների զարգացման միջև կապը: Նման եզրակացություններն առկա են որոշման հիմնավորման մեջ:
Նախարարությունը թարմացրել է միջին օրական սննդակարգի մոտավոր կազմը՝ այն դարձնելով ավելի հավասարակշռված։ Մասնավորապես, ճշգրտվել են սննդանյութերի և էներգիայի ամենօրյա ֆիզիոլոգիական պահանջարկի նորմերը, ավելացել է ամբողջական ձավարեղենի մասնաբաժինը, իսկ շաքարի միջին օրական ընդունումը կրճատվել է ավելի քան երկու անգամ: Որոշումը սահմանում է սննդի կազմակերպման ընդհանուր պահանջները և սննդի ընդունման ռեժիմը՝ կախված նախադպրոցական հաստատությունում երեխաների գտնվելու տևողությունից: Մանկապարտեզներում ճաշացանկը պետք է ձևավորվի 10-12 օր ժամկետով։
Փաստաթուղթը սահմանում է սննդանյութերի առաջարկվող հարաբերակցությունն ամենօրյա սննդակարգում: Ածխաջրերի մասնաբաժինը պետք է կազմի ընդհանուր էներգետիկ արժեքի 45-65%-ը, մինչդեռ ավելացված շաքարները պետք է լինեն ոչ ավելի, քան 10%: Ճարպերը տրամադրվում են 30-40%-ով 1-3 տարեկան երեխաների համար, իսկ 25-35%-ը՝ 3-6 տարեկան երեխաների համար, հագեցած ճարպաթթուների մասնաբաժնի սահմանափակմամբ՝ մինչև 10%:
Սպիտակուցները պետք է կազմեն դիետայի 5-20%-ը 1-3 տարեկան երեխաների համար, իսկ 10-30%-ը՝ 3-6 տարեկան երեխաների համար:
Աղի սպառումը կիսով չափ կրճատվել է, այլ համեմունքների օգտագործումը թույլատրվում է միայն սահմանափակ քանակությամբ: Դիետայում ավելացել է թարմ մրգերի, հատապտուղների, բանջարեղենի և հացահատիկային կուլտուրաների, այդ թվում՝ չրերի բաժինը, հայտնել են գերատեսչությունում:
Նոր կանոնները թույլ են տալիս օգտագործել ոչ ավելի, քան 5 գրամ շաքար կամ մեղր պարունակող ըմպելիքներ, իսկ որպես խորտիկ՝ բանջարեղեն և մրգեր՝ առանց ավելացված շաքարի: Միաժամանակ, սահմանափակումներ են մտցվում մի շարք մթերքների վրա. արգելքի տակ են հայտնվել կրեմային հրուշակեղենը, քաղցրացուցիչներով մթերքները, շոկոլադը և շոկոլադե արտադրանքը, ինչպես նաև աղանդերը, բացառությամբ յոգուրտների և մրգային աղանդերի, որոնց մրգերի պարունակությունը 50%-ից ոչ պակաս է: Կոֆեին պարունակող ըմպելիքները, ներառյալ՝ թեյը, արգելված են:
Իշխանությունները 2025-ի հուլիսին էին վերանայել նախադպրոցական ուսումնական հաստատություններում սննդի կազմակերպման նորմատիվները 2025 թվականի հուլիսին։
