2024 թվականին Հայաստանի իշխանություններն ընդունել են մի շարք որոշումներ, որոնք ուժի մեջ կմտնեն 2025 թվականի հունվարի 1-ից։ Armenia Today-ն առանձնացրել է Հայաստանի քաղաքացիների կյանքում կարևոր փոփոխությունները, որոնք կգործեն այսօրվանից։
Երևանում հասարակական տրանսպորտը կանցնի նոր՝ միասնական տոմսային համակարգի
Երևանում տրանսպորտի թանկացում նախատեսող հասարակական տրանսպորտի ուղեվարձի վճարման միասնական համակարգը կսկսի գործել 2025 թվականի հունվարի 1-ից։ Ամսական փաթեթի գինը կկազմի 9000 և 8800 դրամ, եռամսյա փաթեթի գինը՝ 24 000 և 23 600 դրամ, տարեկան փաթեթի գինը՝ 90 000 և 88 000 դրամ:
Այս նախագծին Երևանի ավագանին հավանություն էր տվել 2024-ի մարտի 12-ին։ Հանրային տրանսպորտն անվճար կլինի մինչև 7 տարեկան երեխաների, ծնողազուրկ դպրոցականների և ուսանողների, հաշմանդամության առաջին և երկրորդ խմբեր ունեցող անձանց, մանկատներում և ծերանոցներում պետական հոգածության տակ գտնվող անձանց համար: Ուղեվարձն անվճար կլինի նաև զոհված և անհայտ կորած զինծառայողների ընտանիքների անդամների, նախկին ԽՍՀՄ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսների, Հայաստանի ազգային հերոսների, Մարտական խաչի 1-ին և 2-րդ աստիճանի և Փառքի երեք աստիճանի շքանշաններով պարգևատրվածների և բազմազավակ ընտանիքների ծնողների համար: 8-17 տարեկան երեխաների համար՝ 20 տոկոս, 63 տարին լրացած թոշակառուների համար՝ 30 տոկոս, Երևանի բուհերում սովորող ուսանողների համար՝ անկախ նրանց հաշվառման վայրից՝ 15 տոկոս: Տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանն Armenia Today-ին տված հարցազրույցում գնահատել էր մայրաքաղաքում տրանսպորտի գնի թանկացման ռիսկերն ու հետևանքները և կանխատեսել տաքսիների, այլ ապրանքների ու ծառայությունների գների շղթայական թանկացում: Armenia Today-ը նաև հարցում է անցկացրել երևանցիների շրջանում՝ պարզելու նրանց վերաբերմունքն ուղեվարձի թանկացման նկատմամբ։
Փոքր և միջին բիզնեսի համար շրջանառության հարկը կկրկնապատկվի
Հայաստանում 2025 թվականի հունվարի 1-ից կրկնակի կավելացվի շրջանառության հարկը փոքր և միջին բիզնեսի համար, ինչպես նաև կկրճատվի միկրոձեռնարկատիրական համակարգի շահառուների շրջանակը։ Մինչ այդ շրջանառության հարկը (փոխարինում է ԱԱՀ-ին և շահութահարկին) վճարում էին այն տնտեսվարողները, որոնց տարեկան շրջանառությունը չէր գերազանցում 115 մլն դրամը։ Այս խմբում ընդգրկված էին ՓՄՁ-ներ, անհատ ձեռներեցներ և նոտարներ: Այս որոշումը կառավարությունն ընդունել էր 2024-ի մայիսի 2-ին։
Իշխանությունները նաև կրճատել են բիզնեսի ոլորտների ցանկը՝ հարկերի արտոնյալ դրույքաչափերով։ 12 ոլորտի բիզնեսի սեփականատերերը, որոնք նախկինում կարող էին հարկեր (ԱԱՀ և շահութահարկ) վճարել պարզեցված հարկման համակարգով իջեցված դրույքաչափերով՝ բիզնեսի շրջանառությունից (5%) և որպես միկրոբիզնես (0%), այժմ ստիպված կլինեն անցնել հարկման ընդհանուր համակարգին (20%):
Կառավարությունը հարկերից արտոնյալ դրույքաչափերով բիզնես ոլորտների ցանկից հանել է շինարարությունը, անշարժ գույքի հետ կապված գործառնությունները, իրավաբանական և հաշվապահական գործունեությունը, կառավարման հարցերով խորհրդատվական ծառայությունները, ճարտարապետական և ինժեներական գործունեությունը, գովազդային գործունեությունը և շուկայի ուսումնասիրությունը, առողջապահությունը և բնակչության սոցիալական սպասարկումը:
2025 թվականի հունվարի 1-ից արտոնյալ ռեժիմներով չեն կարողանա աշխատել իրավաբաններն ու նոտարները, իսկ 2025 թվականի հուլիսի 1-ից առաջարկվում է ընդհանուր հարկային ռեժիմի մեջ մտցնել ոլորտների ավելի լայն շրջանակ։ ԱԺ ընդդիմադիր «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Թադևոս Ավետիսյանն Armenia Today-ին տված հարցազրույցում գնահատել էր փոքր բիզնեսի համար արտոնյալ հարկման ռեժիմից դուրս գալու ռիսկերը: Նա ասել էր, որ հազարավոր փոքր բիզնեսներ կկանգնեն փակման ռիսկի առջև, եթե մի շարք մասնագիտություններ և ծառայություններ դուրս բերվեն հատուկ հարկային համակարգից և ներառվեն ընդհանուր համակարգում:
Բնակարանային և կոմունալ վճարների նպաստներ կշարունակեն ստանալ միայն արցախցիների խոցելի խմբերը
2025 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանում անշարժ գույք ունեցող 4899 արցախցի բռնի տեղահանվածներ այլևս չեն ստանա «40+10» ծրագրով նախատեսված 10 հազար դրամը (40 հազար դրամ՝ բնակարանի վարձակալության փոխհատուցման և 10 հազար դրամ՝ կոմունալ վճարների փոխհատուցման համար):
Աջակցություն կշարունակեն ստանալ մինչև 18 տարեկան երեխաները կամ հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) կամ միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունում սովորող 18 տարին լրացած անձինք (շուրջ 33 հազար մարդ), 63 տարեկան և բարձր տարիքի քաղաքացիները (շուրջ 18 հազար մարդ), ինչպես նաև կերակրողին կորցնելու դեպքում նպաստ կամ կենսաթոշակ ստացող քաղաքացիները կամ առաջին և երկրորդ խմբի հաշմանդամները, ինչպես նաև ֆունկցիոնալ սահմանափակման ծանր աստիճան ունեցող անձինք (վճարումների չափը 2025 թվականի հունվարից մարտ ընկած ժամանակահատվածում կկազմի 50 հազար դրամ, 2025 թվականի ապրիլից հունիս ընկած ժամանակահատվածում՝ 40 հազար դրամ, իսկ 2025 թվականի հուլիսից դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում վճարումը կկրճատվի մինչև 30 հազար դրամ): Արցախի Մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանի խոսքով՝ Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված անձանց աջակցության ծրագրի կրճատման վերաբերյալ Հայաստանի իշխանությունների որոշումը չի քննարկվել Արցախի կառավարության և խորհրդարանի ներկայացուցիչների հետ:
Հիփոթեքային վարկի հարկի առավելագույն նվազեցումը կկրճատվի կիսով չափ
Եկամտային հարկի վերադարձով ձեռք բերված բնակարանների դիմաց պետության կողմից վերադարձման ենթակա եռամսյակային գումարը 2025 թվականի հունվարի 1-ից չի գերազանցի 750 հազար դրամը (մոտ 2000 դոլար): Նման որոշման կառավարությունը հավանություն էր տվել 2024-ի հոկտեմբերի 17-ին։
Ավելի վաղ հիփոթեքի սպասարկման տոկոսների մասով վերադարձվող գումարը կարող էր հասնել 1,5 մլն դրամի (մոտ 4000 դոլար)։ 2027 թվականի հունվարի 1-ից եկամտային հարկի վերադարձ չի իրականացվի, եթե անշարժ գույքը գտնվի Երևանին հարակից մարզերում՝ Արագածոտնի, Արարատի, Արմավիրի և Կոտայքի մարզերում:
2029 թվականի հունվարի 1-ից եկամտահարկի վերադարձով բնակարանների ձեռքբերման ծրագիրը կդադարի գործել նաև մնացած մարզերում։ Բացառություն են լինելու կառավարության հաստատած ցուցակում ընդգրկված սահմանային կետերում հիփոթեքային վարկերը։
Տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանն օգոստոսին Armenia Today-ին մեկնաբանել էր Ֆինանսների նախարարության նախագիծը՝ հիփոթեքային վարկից քաղաքացիներին վերադարձվող եկամտային հարկը 20%-ով հարկելու վերաբերյալ։ Նրա խոսքով՝ ծրագրի մասնակիցների համար դա լրացուցիչ ֆինանսական բեռ կդառնա։
Յուրաքանչյուր հարյուրամյա թոշակառու Երևանում կստանա 1 մլն դրամ
Երևանի 100 տարին լրացած բնակիչները քաղաքային բյուջեից կստանան 1 միլիոն դրամ: 2018-2023 թվականներին իրենց 100-ամյակը նշել է Երևանի 177 բնակիչ, ինչը տարեկան կազմում է 30 մարդ: 100-ամյակը լրանալու պահի դրությամբ՝ շահառուն պետք է վերջին հինգ տարին հաշվառված լինի Երևան քաղաքում, ինչը կհաստատվի ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության տվյալներով: Այս որոշումը Երևանի ավագանին կայացրել էր 2024-ի նոյեմբերի 19-ին։
Երկրում կարգելեն մինչև 16 տարեկան երեխաներին ինքնագլորներով երթևեկել
Հայաստանում մինչև 16 տարեկան երեխաներին կարգելեն ինքնագլորներով երթևեկել։ Այս որոշումը կառավարությունն ընդունել էր 2024-ի հունիսի 20-ին։ Ինքնագլոր վարելը կթույլատրվի 18 տարեկանից բարձր քաղաքացիներին կամ 16 տարեկանից բարձր անձանց, բայց AM կարգի վարորդական իրավունքով (մոպեդների և ինքնագլորների համար): Ինքնագլորների արագությունը չպետք է գերազանցի 20 կմ/ժ-ը: Մինչև 18 տարեկան անձինք ինքնագլորներից կարող են օգտվել միայն համայնքի կողմից սահմանված վայրերում: Ինքնագլոր օգտագործող առաքիչներից պահանջվում է սաղավարտ կրել:
Առցանց տաքսիներով երթևեկությունը Հայաստանում կհարկվի
2025 թվականի հունվարի 1-ից կանխիկ վճարման դեպքում տուրքը կկազմի 3,5%, իսկ անկանխիկ վճարման դեպքում՝ 2,5%: Այս օրինագիծը Հայաստանի խորհրդարանն ընդունել էր 2023 թվականի դեկտեմբերի 8-ին։ 2024 թվականի սեպտեմբերից մաքսատուրքը կազմել էր համապատասխանաբար 2% և 1,5%։ 2026 թվականին տուրքը կբարձրանա մինչև 5% կանխիկ վճարման դեպքում, 4%՝ անկանխիկ վճարման դեպքում։ Առցանց տաքսի ծառայություններն այդ վճարումները կփոխանցեն հարկային ծառայությանը։
Ուղևորափոխադրումներ իրականացնելու իրավունքի համար տաքսիստները տարեկան 1 մլն դրամ (մոտ 2,5 հազար դոլար) պետական տուրք կվճարեն։ Հայաստանում առցանց տաքսի ծառայություն են մատուցում GG-ն, Yandex Go-ն, Uտաքսին։
Երևանում կտեղադրվեն Շառլ Ազնավուրի և Միսաք Մանուշյանի արձանները
2025 թվականի մայիսի 22-ին Երևանում կբացվի ֆրանսահայ շանսոնյե Շառլ Ազնավուրի արձանը։ Ազնավուրի հրապարակում հուշարձանի բացումն ընդգրկված կլինի երգչի ծննդյան 100-ամյակի միջոցառումների շարքում: Արձանի քանդակագործը Դավիթ Մինասյանն է, որի La Bohème նախագիծը հաղթել է քաղաքապետարանի հայտարարած բաց մրցույթում։
Մայրաքաղաքում կտեղադրվի նաև ֆրանսիացի հակաֆաշիստ, Դիմադրության շարժման հերոս Միսաք Մանուշյանի կիսանդրին: Քաղաքապետարանը մրցույթ է հայտարարել հուշարձանի նախագծի ստեղծման համար։ Կիսանդրին նախատեսվում է տեղադրել քաղաքի կենտրոնում՝ Մանուշյանի անվան պուրակում։ Հուշարձանի հիմնարկեքի արարողությունը նախատեսված է 2025 թվականին։
Հայ սահմանապահները կմասնակցեն Իրանի և Թուրքիայի հետ պետական սահմանների պահպանությանը
2025 թվականի հունվարի 1-ից ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայության սահմանապահները կմասնակցեն Իրանի և Թուրքիայի հետ Հայաստանի պետական սահմանների պահպանությանը, ինչպես նաև ամբողջությամբ ծառայություն կիրականացնեն հայ-իրանական սահմանին գտնվող Ագարակի անցակետում: Հոկտեմբերին նման պայմանավորվածության էին եկել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։
