Պատմաբան, Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրեն Հայկ Դեմոյան Armenia Today-ին տված հարցազրույցում անդրադարձել է Ցեղասպանության վերաբերյալ իշխանությունների հայտարարություններին, ինչպես նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Ցեղասպանության 110-րդ տարելիցի ուղերձին։
Դեմոյանի կարծիքով՝ Հայաստանի իշխանությունները ժխտում են Հայոց ցեղասպանությունը։ Դեմոյանն ընդգծել է, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը պահանջելուց հրաժարվելը դրսևորվում է ոչ միայն Փաշինյանի հռետորաբանության մեջ, այլև գործնականում՝ նրա կառավարության կողմից վարվող քաղաքականության մեջ։
«Կան ժխտողականության տարբեր երանգներ և դրսևորումներ։ Ժխտողականությունը տեղի ունեցած ծանրագույն հանցագործության հարաբերականացումն է, այսինքն, երբ դու հարցը դարձնում ես խոսակցության, վեճի, քննարկման, լեզվակռվի առարկա, այն, ինչն անում է իշխանությունը՝ ի դեմս «Քաղաքացիական պայմանագրի»,- նշել է Դեմոյանը։
Պատմաբանը հիշեցրել է Փաշինյանի հայտարարությունները Շվեյցարիայում հայ համայնքի հետ հանդիպման ժամանակ, որտեղ վարչապետն ասել էր, որ «մենք դեռ պետք է պարզենք, թե ինչ է տեղի ունեցել Հայոց ցեղասպանության ժամանակ»։
«Երբ այսպես հատվածային կասկածի տակ է դրվում Հայոց ցեղասպանության փաստը, դա կոչվում է՝ ժխտողականություն»,- ընդգծել է Դեմոյանը։
Անդրադառնալով Փաշինյանի՝ մարտին արված հայտարարությանը, որ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը պաշտոնական Երևանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններից չէ, Դեմոյանը մատնանշել է, որ իշխանությունը «մանիպուլացնում է»։
««Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումն արտաքին քաղաքականության օրակարգում դնելու» ձևակերպումն են առաջ քաշում։ Գուցե շատերը զարմանան, բայց նման ձևակերպում չկա և չի կարող հարցն այդպես ձևակերպվել։ Շատերին թվում է, թե «Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումն արտաքին քաղաքականության օրակարգում դնելը» նշանակում է, թե Հայաստանի դիվանագետները, դեսպանները պետք է կռիվ տան, լոբբինգ անեն, որ խորհրդարաններում ինչ-որ մարդիկ կոճակներ սեղմեն։ Բայց դրանից ավելի կարևոր բան կա՝ Ցեղասպսանության միջազգային ճանաչումը, ինչն, առաջին հերթին, տարբեր երկրների դասագրքերում այդ փաստն ամրագրելն է, կրթության նախարարների հետ խոսելն է, կրթական ծրագրեր ներկայացնելն է, գիտաժողովներ կազմակերպելն է»,- ասել է Դեմոյանը։
Նրա խոսքով՝ վերոնշյալ քայլերը չեն իրականացվել, իսկ եթե տեղի են ունեցել, ապա Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի միջոցների հաշվին, այն է՝ միայն իր կառավարման տարիներին։ Նա Հայոց ցեղասպանության իրողություններն իշխանությունների կողմից կասկածի տակ դնելու, ինչ-որ հարցեր քննարկման թեմա դարձնելու օրինակներ է բերել։
«Օրինակ՝ ՔՊ պատգամավոր Անդրանիկ Քոչարյանի հայտարարությունը, որը, հղում անելով Փաշինյանի հանձնարարականին, ասել էր, թե «անհրաժեշտ է ճշտել և արձանագրել Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության բոլոր զոհերի անունները, թիվը»։ Թեպետ նա հետ կանգնեց իր հայտարարությունից, բայց ձայնագրությունները կան։ 2024-ի դեկտեմբերին ԱԳՆ-ն «Ընդդեմ ցեղասպանության հանցագործության» ֆորում էր կազմակերպել։ Այդ ֆորումի ո՛չ ծրագրում, ո՛չ էլ ելույթներում «Հայոց ցեղասպանություն» ձակերպմանը որևէ անդրադարձ չկար, ինչը ևս ժխտողականություն է։ Հունվարին Գերմանիայում Փաշինյանն ասել էր՝ «դեռ պետք է հասկանալ՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ ի՞նչ է տեղի ունեցել»։ Երբ այսպես հատվածային կասկածի տակ է դրվում Հայոց ցեղասպանության փաստը, դա կոչվում է՝ ժխտողականություն»,- ընդգծել է Դեմոյանը։
Դեմոյանն ընդգծել է, որ Փաշինյանի ուղերձն իրեն ավելի շատ 2026-ի նախընտրական տեքստ է հիշեցրել։
«Ավելի շատ այն համատեքստն էր, որ իրենք մեծ քանակությամբ ձայներ են ստացել, ինչն իրենց իրավունք է վերապահում դուրս տալ ցանկացած հիմարություն, այդ թվում՝ Հայոց ցեղասպանության պատմական փաստը կասկածի տակ դնել հատվածային կամ ամբողջությամբ, ինչը կոչվում է ժխտողականություն»,- հավելել է Դեմոյանը։
Ապրիլի 24-ին լրանում է Օսմանյան կայսրության կողմից 1915 թվականին հայերի նկատմամբ իրականացված Ցեղասպանության 110-րդ տարելիցը։ Աշխարհասփյուռ հայությունը ոգեկոչման միջոցառումներով կհիշի 1,5 միլիոն անմեղ զոհերի հիշատակը։ Հայոց ցեղասպանությունը պաշտոնապես ճանաչել է 34 պետություն, ավելի քան 70 կազմակերպություն։ 110 տարի անց Թուրքիան շարունակում է ժխտել Մեծ եղեռնի իրողությունը և պայքարում է Ցեղասպանության միջազգային ճանաչման դեմ՝ նենգափոխելով պատմությունը։ Մարտին Փաշինյանը թուրքական լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը պաշտոնական Երևանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններից չէ։
Կարդացեք նաև`
Ականատեսների հուշեր և փաստեր. Հայոց ցեղասպանության մասին գրքերի ընտրանի
Դիվանագիտության և հիշողության միջև. ինչպե՞ս է Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը հասել Ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը
Ուրուգվայից մինչև ԱՄՆ. Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ուղին.
