Հայաստանում բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի պարտադիր գրանցման որոշումը, որն ուժի մեջ է մտնելու 2027 թվականից, հասարակական լայն քննարկումների և բողոքի ալիք է բարձրացրել: IMEI-ը (International Mobile Equipment Identity) բջջային սարքավորումների միջազգային նույնացուցիչն է՝ յուրաքանչյուր հեռախոսի համար գործարանային 15-նիշանոց եզակի համարը, որն օգտագործվում է ցանցում սարքը նույնականացնելու համար։
Իշխանություններն այս քայլը հիմնավորում են մաքսանենգության դեմ պայքարով, շուկայում հավասար մրցակցության ապահովմամբ։ Փորձագետներն ու իրավապաշտպաններն ահազանգում են տոտալ թվային վերահսկողության և անձնական կյանքին անհամաչափ միջամտության ռիսկերի մասին։
Armenia Today-ը հարցում է անցկացրել՝ պարզելու, թե որքանո՞վ են քաղաքացիները տեղեկացված սպասվող նոր կանոններին և ինչպե՞ս են գնահատում այս նախաձեռնությունը։
Հարցմանը մասնակցած քաղաքացիների մեծամասնությունը դեմ է արտահայտվել IMEI կոդերի պարտադիր գրանցման որոշմանը։ Քաղաքացիներն իրենց դիրքորոշումը հիմնավորել են պետության կողմից հնարավոր վերահսկողության սահմանման մտահոգությամբ և դրանով պայմանավորված այլ գործոններով։
Որոշմանը դեմ արտահայտված քաղաքացիները մտավախություն են հայտնել, որ կհայտնվեն մշտական վերահսկողության տակ և դա համարել են անձնական կյանքին անհարկի միջամտություն։
«Մեզ հսկելու, մեր անձնական կյանք մտնելու նպատակ ունի կառավարությունը, իսկ կառավարությունից ո՞վ է լավ բան տեսել»,- հռետորական հարցադրում է արել և կարծիք հայտնել քաղաքացին։
IMEI կոդերի պարտադիր գրանցման որոշումը ոմանք նույնացրել են մարդկանց չիպավորման նախագծերի կամ այդ մասին տարածված խոսակցությունների հետ։
«Վատ բան է, ինձ թվում է՝ հեռախոսի կոդերի պարտադիր գրանցումը մարդկանց չիպավորման նման մի բան է լինելու»,- մտավախություն է հայտնել քաղաքացին։
Հարցված քաղաքացիներից մեկն անվստահություն է հայտնել ոչ միայն այս, այլ կառավարության ամբողջ օրենքների և գործունեության մասին։
«Սրանց բոլոր օրենքներին դեմ եմ, որովհետև ես իրենց, որպես իշխանություն, չեմ ճանաչում»,- դժգոհել է քաղաքացին։
Հարցված որոշ քաղաքացիներ դրական կարծիք են հայտնել IMEI կոդերի գրանցման մասին և համոզմունք հայտնել, որ այդ կերպ պետությունը պայքարելու է հանցագործությունների դեմ, այլ ոչ թե վերահսկելու է քաղաքացիների ազատությունը կամ ներխուժելու է նրանց անձնական կյանք։
«Ճիշտ են անում, ոչ մի վտանգ, ոչ մի գաղտնալսում չկա այդտեղ և արվում է մեր անվտանգության համար»,- կարծիք է հայտնել քաղաքացին։
Մեկ այլ քաղաքացի, ով ևս կողմ է արտահայտվել որոշմանը, այն հատկապես կարևոր է համարել առցանց զեղծարարությունների դեմ պայքարելու տեսանկյունից, որոնք թվային հարթակներում պարբերաբար կրկնվում են։
«Դրանից օգուտ կլինի, հեռախոսների գողությունները կնվազեն և, հատկապես, քարտերից փողեր քաշելու պարագայում դա ընդունելի է ինձ համար»,- համոզմունք է հայտնել նա։
Որոշ քաղաքացիներ, հարցման պահին կամ ընդհանրապես, տեղյակ չէին կամ մասամբ էին տեղյակ այս որոշման մասին և օբեկտիվորեն խուսափել են որևէ կարծիք հայտնել։
«Կառավարության նպատակների և որոշման մասին տեղյակ չեմ, բայց մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող կազմակերպությունները պետք է զբաղվեն այդ որոշման հարցով, իսկ մարդիկ ավելի ուշադիր և զգույշ լինեն»,- այսպես է ասել քաղաքացին։
Որոշ քաղաքացիներ, անկախ նրանից՝ այս նախագծին կո՞ղմ են, թե՞ դեմ, վերահսկման կամ գաղտնալսման վտանգ չեն տեսել որոշման մեջ և ասել են, որ Հայաստանում այս որոշումից առաջ էլ բոլորը վերահսկվում էին պետության կողմից, որը հաճելի երևույթ չէ։
«Վերահսկման վտանգ ամեն տեղ կա։ Այսօր աշխարհում մարդկանց մարմնի վրա չիպ են անգամ տեղադրում՝ այդ նպատակով։ Իսկ նախագիծը, ամեն դեպքում, ազատության սահմանափակում է ինձ համար և հաճելի չէ»,- ասել է քաղաքացին։
Մանրամասն՝ տեսանյութում:
