«Տաշիր» բարեգործական հիմնադրամը նախապատրաստական աշխատանքներից հետո սկսել է Գյումրիի «Վառեմ-մարեմ» շենքի վերականգնման աշխատանքները․ այժմ այն նոր շունչ կստանա: Շենքը հայտնի է դարձել ռեժիսոր Ալբերտ Մկրտչյանի «Մեր մանկության տանգոն» ֆիլմի տեսարաններից մեկով։
Ֆիլմի ամենահիշվող դրվագը նկարահանվել է շենքի տան պատշգամբում․ հենց այստեղ են վիճել Սիրանուշը (Գալյա Նովենց) և Ռուբենը (Ֆրունզիկ Մկրտչյան)։ Տարիներ անց պատշգամբը դարձել է յուրատեսակ տեսարժան վայր, որին գյումրեցիները տվել են նոր անուն՝ «Վառեմ-մարեմի բալկոն»։ Armenia Today-ը գյումրեցիների ու վերակառուցմամբ զբաղվող մասնագետների հետ զրուցել է շենքի նշանակության, նոր գաղափարների ու վերակառուցումից հետո նախատեսվող նոր ծրագրերի մասին։
Գյումրեցի Օլգա Տիգրանյանը 1985-ին՝ Ալբերտ Մկրտչյանի «Մեր մանկության տանգոն» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ, ապրում էր այս տանը։ Նա հիշում է, որ հետո շենքն աստիճանաբար դատարկվեց և վերապրեց երկրաշարժ։
«Երբ շենքը բնակելի էր, այնտեղ ապրում էին շատ լավ մարդիկ՝ բոլորը կրթված, ուսուցիչներ, տնօրեններ, փոստի աշխատողներ»,- նշել է Տիգրանյանը։
Երբ Գյումրին դեռ Ալեքսանդրապոլ էր, այս տունը դարձել էր միակ փոստային բաժանմունքը։ Հետագայում այն ծառայել է որպես Լենինականի Մանկավարժական ինստիտուտի ռազմագիտության ու երգ-երաժշտության դասերի հարթակ։ Շենքը վնասվել է 1926-ի և 1988-ի երկրաշարժերի ժամանակ, ապա վերածվել տուժածների ապաստարանի։
«Մեր ձևով» շարժման անդամ, գյումրեցի Ռուբեն Մխիթարյանի խոսքով՝ «Տաշիր» ընկերությունների խմբի նախագահ Սամվել Կարապետյանն առաջարկել է ներդրումներ կատարել վերակառուցման գործում, երբ երկու տարի առաջ տեսել է տան կիսաստվեր պատերը։
«2023 թվականի հունիս-հուլիս ամիսներին պարոն Կարապետյանը Գյումրիում անձամբ է տեսել շենքի անմխիթար, աղետալի վիճակը։ Հենց այդ օրվանից նրա հանձնարարությամբ կատարվել են անհրաժեշտ գործողություններ՝ շենքի վերականգնումը, վերանորոգումն սկսելու համար։ Հիմնադրամը մի քանի ամիս է՝ վերանորոգման աշխատանքներ է իրականացնում․ տեղադրվել են շինարարների համար նախատեսված կեցավայրեր, տարածքը սահմանազատվել է»,- ասել է նա։
Առջևում բարդ, բայց հետաքրքիր աշխատանք է. գլխավոր պայմանը՝ վերականգնել նույն տեսքով։
«Վերակառուցման մեկնարկը տրված էր 2023-ի ամռանից»,- հավելել է Մխիթարյանը։
Կարապետյանի կալանավորումից հետո աշխատանքները չեն դադարեցվել։ Գյումրիի քաղաքապետ Վարդան Ղուկասյանը տեղեկացրել է, որ հիմնադրամը շարունակում է կատարել շենքի վերանորոգման իր ստանձնած պարտավորությունները։
Արդեն ավելի քան մեկ դար պատմություն ունեցող այս շենքը երկար ժամանակ է սպասել իր վերածննդին։ Վերականգնման ծրագրերը շատ էին, սակայն դրանք այդպես էլ կյանքի չկոչվեցին, տարբեր ծրագրեր են փորձել իրականացնել, տարբեր պատճառներով չի ստացվել, հիշում է հայրաքաղաք Գյումրիի գլխավոր ճարտարապետ Հենրիկ Գասպարյանը։ Վերջինիս խոսքով՝ այժմ նախագիծը համաձայնեցված է, և աշխատանքները կարվեն մի քանի փուլով։
«Քանի որ շենքը խիստ վթարային էր և ներսի տարածքում շինարարական աղբ կար, նախագիծը բաժանել ենք երկու փուլի: Առաջին փուլը վերաբերում է ամրակայման աշխատանքներին։ Ամրակայումն անհրաժեշտ է, քանի որ վտանգավոր էր այնտեղ աշխատելը։ Այժմ շինհրապարակը սահմանազատված է, հաստատված է աշխատանքների կազմակերպման և ամրակայման նախագիծը, աշխատանքներն արդեն սկսված են։ Հետո կանցնեն երկրորդ՝ նախագծման փուլին, բայց խոսքը շենքը նույն ձևով վերականգնելու մասին է»,- տեղեկացրել է ճարտարապետը։
Նա վստահեցրել է, որ ստանդարտ լուծումներ չեն լինի՝ յուրաքանչյուր հանգույց ու դետալ առանձին են ուսումնասիրելու, վերակառուցումից հետո ծրագրերը շատ են․ տանը գործելու է նաև Ֆրունզիկ Մկրտչյանի թանգարանը։
Մխիթարյանը հավելել է՝ Կարապետյանի իղձն է, որ պատմամշակութային այս շքեղ շենքը վերջնականապես չավերվի ու հրաշալի շինություն լինի Գյումրիում։
«Շենքը հայտնի է ոչ միայն Հայաստանում, այլև մեր երկիր այցելող գրեթե բոլոր զբոսաշրջիկներին։ Շենքը, որն այս անմխիթար վիճակում հազարավոր զբոսաշրջիկներ է ունեցել, վերակառուցումից հետո եռակի, քառակի, հնգակի ավելի շատ հյուրեր է ընդունելու»,- ընդգծել է նա։
Շենքը կառավարության որոշմամբ և երկար բանակցություններից հետո մեկ տարի առաջ փոխանցվել էր «Տաշիր» հիմնադրամին՝ պայմանով, որ վերակառուցումից հետո այն կվերադարձվի ԿԳՄՍ նախարարությանը։ Մինչ այդ շենքը մի քանի անգամ փոխանցվել էր տարբեր կազմակերպությունների վերականգնելու նպատակով, բայց գործն առաջ չէր գնացել։ «Տաշիրի» հետ աշխատանքները 2027 թվականի հունիսի 1-ին ավարտելու հստակ պայմանավորվածություն կա։
Մխիթարյանի խոսքով՝ ներգրավված են լավագույն մասնագետները, կկիրառվեն ժամանակակից լուծումներ, որպեսզի շենքը լինի սեյսմակայուն և դառնա գեղեցիկ նվեր՝ քաղաքին։
«Վառեմ-մարեմ» շենքի վերականգնման աշխատանքների մեկնարկի մասին «Մեր ձևով» շարժումը հայտնել էր սեպտեմբերի 4-ին։
«Տաշիր» ընկերությունների խումբն առաջին անգամ շենքի վերակառուցումն սկսելու մտադրության մասին հայտարարել էր 2023 թվականի նոյեմբերին։
Մանրամասները՝ Armenia Today-ի ռեպորտաժում։
