Հայկական «Տելեկոմ Արմենիա» և ադրբեջանական «Ազերտելեկոմ» ընկերությունները երկկողմ համաձայնագիր են ստորագրել, Armenia Today-ին հաստատել են «Տելեկոմ Արմենիա» ընկերությունից։
Ընկերությունից տեղեկացրել են, որ համաձայնագիրը նախատեսում է տարանցիկ ինտերնետի փոխանցում և մատակարարում՝ երկու երկրների տարածքներով։
«Սա նշանակում է, որ իրենք էլ են օգտվելու մեր ցանցից»,- Armenia Today-ին հստակցրել են ընկերությունից։
Հարցին՝ ի՞նչ գործընթացի շրջանակում է ստորագրվել համաձայնագիրը, ընկերությունից հայտնել են, որ այն երկու մասնավոր ընկերության համագործակցության մասին է՝ կոմերցիոն սկզբունքներով։
Ընկերությունը պաշտոնական հաղորդագրության մեջ նշել է, որ համաձայնագրի շրջանակում «Տելեկոմ Արմենիան» ընդլայնում է միջազգային ինտերնետային տրաֆիկի մատակարարման երկրների թիվն ու աշխարհագրությունը՝ սեփական ենթակառուցվածքների միջոցով ապահովելով տրաֆիկի տարանցումը դեպի Ադրբեջան։
«Համաձայնագիրը նպատակ ունի նպաստելու տարածաշրջանում կապուղիների դիվերսիֆիկացմանը, հեռահաղորդակցության ցանցերի հուսալիության բարձրացմանը և տելեկոմ ոլորտում համագործակցության զարգացմանը»,- ասված է հաղորդագրության մեջ։
Հայ փորձագետներն արձագանքել են համաձայնագրին՝ բարձրացնելով երաշխիքների ու տեղեկատվական անվտանգության հարցը։
«Ի՞նչ երաշխիքներ կան, որ Ադրբեջանը դրա միջոցով չի վերահսկելու հայկական ինտերնետ տրաֆիկը՝ անհրաժեշտ պահին անելով հակահայկական միջամտություններ»,- գրել է թյուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը։
Նրա խոսքով՝ Ադրբեջանը չունի Հայաստանի հետ հավասար գործընկերության որևէ նպատակ։
«Ցանկացած գործողության հիմքում ընկած է Հայաստանի դեմ տոտալ պատերազմի տրամաբանությունը. հայկական պետությունը առավելագույնս թուլացնել ու կախման մեջ դնել։ Ուստի այս լուրին լավատեսորեն մոտենալը, մեղմ ասած, միամտություն է»,- գրել է Գեղամյանը։
Տեղեկատվության անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը նշել է, որ սահմանով, ըստ էության, երկու մալուխ է անցնելու։ Նրա խոսքով՝ հաղորդակցության ոլորտում համագործակցությունն ավելի շատ Ադրբեջանին է պետք՝ Նախիջևանի հետ կապի տեսանկյունից։
«Team Telecom-ի հաղորդագրություններից մեկից բխում է, որ նրանց մալուխների 10-15%-ն է հայկական։ Այսինքն, փաստացի, իրենք տարածաշրջանում լուրջ դեր ունեն որպես տարանցիկ օպերատոր։ Այստեղ նաև Միջին Արևելքի երկրներն են Հայաստանի միջոցով տրաֆիկ անցկանցում։ Սա Հայաստանին դարձնում է նաև Արևելք-Արևմուտք տրանզիտի դերակատար․ բացի Ադրբեջանից նաև Ղազախստանի տրաֆիկը կսկսի Հայաստանով անցնել»,- հավելել է փորձագետը։
Կիբերանվտանգության փորձագետ Ռուբեն Մուրադյանը նշել է, որ «Տելեկոմ Արմենիայի» և «Ազերտելեկոմի» միջև համաձայնագիրը նշանակում է, որ ոչ միայն ադրբեջանական, այլև հայկական ինտերնետ տրաֆիկը կարող է անցնել ադրբեջանական ընկերության ենթակառուցվածքով։
Նրա գնահատմամբ՝ դա հնարավորություն է տալիս ադրբեջանական կողմին վերլուծել կապի մետատվյալները և օգտատերերի վարքագիծը՝ առանց հաղորդագրությունների բովանդակությանը հասանելիություն ստանալու։ Փորձագետը նաև նշել է, որ առավել խոցելի վիճակում են ֆիքսված IP հասցեներ օգտագործող անձինք և կազմակերպությունները, քանի որ դրանք ավելի հեշտ է նույնականացնել։
Մուրադյանի խոսքով՝ քաղաքական գործիչները, լրագրողները, ՀԿ-ների աշխատակիցները և ռազմավարական նշանակություն ունեցող ընկերությունների ներկայացուցիչները պետք է մշտապես օգտագործեն VPN ծառայություններ բոլոր սարքերում։
«Տելեկոմ Արմենիա»-ն Հայաստանի հեռահաղորդակցական ընկերություններից է, որը տրամադրում է ֆիքսված և բջջային կապի, ինտերնետի, հեռուստատեսության և տվյալների փոխանցման ծառայություններ։ Ընկերությունը գործում է Team Telecom Armenia ապրանքանիշի ներքո։
«Ազերտելեկոմ»-ը ադրբեջանական հեռահաղորդակցական ընկերություն է, որը տրամադրում է միջազգային ինտերնետային տրաֆիկի փոխանցման և կապի ծառայություններ։ Այն NEQSOL Holding միջազգային խմբի մաս է կազմում։
Կապի ոլորտում սա հայկական և ադրբեջանական ընկերությունների առաջին պաշտոնապես հայտարարված համագործակցությունն է։ Թեև ընկերությունը նշում է համագործակցության կոմերցին բնույթի մասին, բայց համաձայնագիրը ստորագրվել է Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի շուրջ բանակցությունների ֆոնին։
Այս բանակցությունների ֆոնին՝ 2025-ի դեկտեմբերից, Հայաստանը վառելիք է ներմուծում Ադրբեջանից։ Ավելի ուշ ադրբեջանական կողմը նույնպես հայտնել էր ՀՀ-ից ապրանքների ներմուծման մեկնարկի մասին։
Աննա Բադալյան
