Մոսկվայում մեկնարկել է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հանդիպումը։
Հանդիպման սկզբում Պուտինը, նշելով, որ Հայաստանում ներքաղաքական գործընթացները «թափ են հավաքում» և երկրում շուտով ընտրություններ են կայանալու, ընդգծել է, որ կարևորը՝ ներքաղաքական լարվածությունը «որևէ կերպ չվնասեն Ռուսաստանի և Հայաստանի հարաբերություններին»։
«Մեզ միշտ ձեռնտու է այն, ինչն օգուտ է բերում հայ ժողովրդին։ Դուք կարող եք դրանից ելնել»,- հայտարարել է նա՝ հավելելով, որ երկու երկրներին միավորում է ընդհանուր պատմությունը և քաղաքակրթական ընդհանրությունը։
ՌԴ-ն հանգիստ է վերաբերվում ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների զարգացմանը
ՌԴ նախագահը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը հանգիստ է վերաբերվում ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների զարգացման վերաբերյալ Հայաստանում ընթացող քննարկումներին, սակայն ընդգծել է, որ Հայաստանի միաժամանակյա անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ի հետ մաքսային միությանը և ԵՄ-ին անհնար է։
«Մենք հասկանում ենք, որ ցանկացած երկիր առավելագույն օգուտներ է փնտրում երրորդ երկրների հետ համագործակցությունից։ Բայց դա պետք է լինի ակնհայտ, պետք է լինի ազնիվ և նախապես ասված։ ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի հետ մաքսային միությունում գտնվելն անհնար է, դա պարզապես անհնար է ըստ սահմանման։ Եվ հարցը նույնիսկ քաղաքականության մեջ չէ, հարցը զուտ տնտեսական բնույթի է։ Որովհետև որոշ բաներ պահանջում են մեծ համատեղ աշխատանք, որը պետք է տարիներով տարվի»,- հայտարարել է Պուտինը։
Նա հավելել է, որ 2024 թվականին Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 11 մլրդ դոլար, իսկ 2025 թվականին՝ 6,4 մլրդ դոլար։ Միևնույն ժամանակ Պուտինը ուշադրություն է հրավիրել այն փաստին, որ Ադրբեջանի հետ այս ցուցանիշը կազմել է 4,9 մլրդ դոլար։ ՌԴ նախագահը նաև նշել է, որ այսօր «գազի գները, օրինակ՝ Եվրոպայում, գերազանցում են 600 դոլարը՝ 1000 խորանարդ մետրի դիմաց, մինչդեռ Ռուսաստանը Հայաստանին գազը վաճառում է 177,5 դոլարով»։ Նա հավելել է, որ «տարբերությունը մեծ է, տարբերությունն էական է»։
Ի պատասխան՝ Փաշինյանը ԵՄ-ին և ԵԱՏՄ-ին անդամակցության վերաբերյալ նշել է, որ Երևանում գիտեն երկու միություններին անդամակցության «սկզբունքային» անհամատեղելիության մասին։ Նրա խոսքով՝ առնվազն այս պահին այդ օրակարգերը համատեղելի են, և քանի դեռ հնարավորություն կա, Երևանը կհամատեղի դրանք։
«Իսկ երբ գործընթացները զարգանան մինչև այն կետը, որտեղ պետք կլինի որոշում կայացնել, համոզված եմ, որ մենք, ի նկատի ունեմ Հայաստանի քաղաքացիները, կկայացնենք այդ որոշումը։ Իհարկե, այս համատեքստում մեր հարաբերությունները ՌԴ-ի հետ երբեք հարցականի տակ չեն եղել և չեն լինի»,- հայտարարել է նա։
Լեռնային Ղարաբաղի հարցը և ՀԱՊԿ-ի հետ հարաբերությունները
Անդրադառնալով անվտանգության հարցերին՝ Ռուսաստանի նախագահը նշել է, որ «ամեն ինչ, ինչ կապված է Ղարաբաղի հետ», մինչ օրս մնում է ամենազգայուն հարցը։
Պուտինը հավելել է, որ գիտի՝ Փաշինյանի մոտ «առաջացել են և մինչ օրս առաջանում են հարցեր ու որոշակի հավակնություններ» ՀԱՊԿ-ի նկատմամբ։
«Բայց ես կարծում եմ՝ ակնհայտ է նաև, որ այն բանից հետո, երբ դուք Պրահայում՝ 2022 թվականին ճանաչեցիք, որ Ղարաբաղը Ադրբեջանի մաս է, ՀԱՊԿ-ի կողմից միջամտել մի գործընթացի, որը ձեռք է բերել ներադրբեջանական չափում, պարզապես բոլորովին տեղին չէր», - հայտարարել է ՌԴ նախագահը։
Պուտինը նաև նշել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի առաջնորդների ջանքերի շնորհիվ և ԱՄՆ նախագահի մասնակցությամբ Երևանին ու Բաքվին հաջողվել է հասնել հարաբերությունների կայունացման։
«Այստեղ պետք է փնտրել հարաբերությունների ամրապնդման հետագա ուղիներ։ Բայց ինձ թվում է՝ այստեղ մենք նույնպես պետք է վերջակետ դնենք, և ավելի լավ կլիներ, եթե դա չլիներ ներքաղաքական գործընթացի մաս, հատկապես նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ»,- հավելել է նա։
Խոսելով Երևանի և Բաքվի հարաբերությունների կարգավորման մասին՝ Փաշինյանը հայտարարել է, որ երկրների միջև հաստատված է խաղաղություն։ Վարչապետը նշել է այս գործընթացում ԱՄՆ նախագահի ներդրած ավանդը և հավելել, որ Պուտինը նույնպես առանցքային և շատ կարևոր դեր է խաղացել ու խաղում այդ գործընթացում։ Փաշինյանը նաև հիշեցրել է, որ ավելի վաղ հայտարարել էր Ղարաբաղյան շարժման շարունակությունից հրաժարվելու անհրաժեշտության մասին, քանի որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հաստատված է խաղաղություն։
Նշելով, որ Երևանը ճանաչել է Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում՝ Փաշինյանը շեշտել է, որ դա արվել է միայն այն բանից հետո, երբ «ՌԴ բարձրագույն ղեկավարությունը երկու անգամ հրապարակայնորեն խոսել է այդ մասին»։
«ՀԱՊԿ-ի հետ մեր խնդիրները մենք նույնպես երբեք չենք թաքցրել, որովհետև 2022 թվականին մենք ունեինք կոնկրետ իրավիճակ, և, ըստ իս, ՀԱՊԿ մեխանիզմները պետք է գործեին, բայց դրանք չգործեցին։ Դա, իհարկե, հանգեցրեց այն իրավիճակին, որն ունենք ՀԱՊԿ-ի հետ հարաբերություններում։ Մենք չենք մասնակցում ՀԱՊԿ աշխատանքներին պարզ պատճառով՝ մենք մինչ օրս ի վիճակի չենք բացատրել մեր ժողովրդին, մեր քաղաքացիներին, թե ինչու ՀԱՊԿ-ը չարձագանքեց»,- հայտարարել է վարչապետը։
Ընտրություններին բոլոր քաղաքական ուժերի մասնակցության հնարավորությունը
Անդրադառնալով Հայաստանում սպասվող խորհրդարանական ընտրություններին՝ Պուտինը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը կցանկանար, որ պրոռուսական քաղաքական ուժերը կարողանային մասնակցել ընտրություններին։
«Մենք շատ կցանկանայինք, որ այդ բոլոր քաղաքական կուսակցությունները, քաղաքական գործիչները կարողանային մասնակցել ներքաղաքական աշխատանքին ընտրությունների ընթացքում։ Ոմանք, ես գիտեմ, գտնվում են անազատության մեջ, չնայած այն հանգամանքին, որ ունեն ռուսաստանյան անձնագիր։ Դա ձեր որոշումն է, մենք չենք միջամտում, բայց կցանկանայինք, որ նրանք բոլորը կարողանային գոնե մասնակցել այդ ներքաղաքական աշխատանքին»,- ասել է ՌԴ նախագահը։
Արձագանքելով Հայաստանում սպասվող ընտրությունների վերաբերյալ Պուտինի հայտարարություններին՝ Փաշինյանն անդրադարձել է երկրում ժողովրդավարության մակարդակին:
«Հայաստանը ժողովրդավարական երկիր է, և մեզ մոտ փաստացի միշտ կան քաղաքական գործընթացներ, և դա մեզ համար արդեն սովորական բան է»,- ասել է նա՝ նշելով նաև երկրում տարին երկու անգամ անցկացվող տեղական ընտրությունները և «100 տոկոսով ազատ» սոցիալական ցանցերը։
Փաշինյանը ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ առաջիկա ընտրություններում որպես թեկնածու կարող են մասնակցել բացառապես հայկական անձնագիր ունեցող քաղաքացիները։
«Ամենայն հարգանքով, Ռուսաստանի անձնագիր ունեցող մարդիկ, համաձայն Հայաստանի Սահմանադրության, չեն կարող լինել ո՛չ պատգամավորի թեկնածու, ո՛չ վարչապետի թեկնածու, այնպես որ այստեղ որևէ սահմանափակում չկա»,- ասել է նա։
Բանակցություններից հետո նախատեսված է կողմերի շփումը «դեմ առ դեմ» ձևաչափով՝ աշխատանքային նախաճաշի շուրջ։
Կրեմլի փոխանցմամբ՝ բանակցությունների օրակարգում ռազմավարական գործընկերության հեռանկարներն են, եվրասիական ինտեգրումը և Հարավային Կովկասում տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակումը։ Մինչ այս հանդիպման կազմակերպումը առաջնորդները հեռախոսազրույց էին ունեցել մարտի 23-ին՝ քննարկելով առևտրատնտեսական և էներգետիկ ոլորտներում համագործակցությունը։
Սա Նիկոլ Փաշինյանի 32-րդ այցն է Ռուսաստան։ Վերջին երկու տարվա ընթացքում ՀՀ վարչապետը վեց անգամ այցելել է ՌԴ՝ մասնակցելով ԵԱՏՄ և ԱՊՀ գագաթնաժողովներին, ինչպես նաև երկկողմ հանդիպումներ ունեցել Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում։ 2025 թվականի օգոստոսին կողմերը քննարկել էին նաև ԱՄՆ-ի և Ադրբեջանի նախագահների հետ կայացած բանակցությունների արդյունքները։
Սա Հայաստանի վարչապետի 32-րդ այցն է Ռուսաստան։ Այն ուղեկցվել է բողոքի ակցիայով:
