Ծիծեռնակաբերդում՝ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրում իրականացվող հիմնանորոգման աշխատանքներն անդառնալի վնաս են հասցրել հուշարձանին, Armenia Today-ին տված հարցազրույցում նշել է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր Հայկ Դեմոյանը՝ միջադեպը որակելով «վանդալիզմ և հանցագործություն», որի համար մեղավորները պետք է պատժվեն։
Դեմոյանը մատնանշել է հուշահամալիրում առկա խնդիրները և անհամաչափ է անվանել իշխանությունների կողմից դրանք լուծելու համար ձեռնարկված աշխատանքների մասշտաբները։ Պատմաբանը շեշտել է Ծիծեռնակաբերդին իր նախնական տեսքին վերադարձնելու կարևորությունը և թվարկել այն քայլերը, որոնք պետք է ձեռնարկվեն՝ դա անելու համար։ Նա նաև մեկնաբանել է իշխանությունների վերաբերմունքն Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշարձանի նկատմամբ՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման համատեքստում։
«Խոշոր վերականգնում»՝ մի քանի սալիկի փոխարինման փոխարեն․ ի՞նչ վնաս է հասցվել Ծիծեռնակաբերդին
Թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրենի խոսքով՝ հուշարձանի վիճակն այնպիսին չէր, որ մեծ վերականգնում պահանջվեր՝ չնայած այդպես են ներկայացնում պետական մամուլը, ԿԳՄՍ նախարարությունը և նույնիսկ թանգարանի ղեկավարությունը։
Դեմոյանը նշել է, որ ինքը դեմ չէ բարեկարգմանը, բայց հուշարձանին սպառնացող խնդիրները կարող էին վերացվել այլ եղանակով։ Իշխանությունները վերանորոգման հիմնական պատճառը ջրահեռացման խնդիրն են նշել. անպատշաճ ոռոգման դեպքում ջուրը կարող է ներթափանցել հուշարձանի տարածք, սակայն Դեմոյանը պնդում է, որ դա չի պահանջում արտաքին երեսպատման քանդում։
«Այո, խնդիր կա։ Մենք էլ ենք մատնացույց անում, և ես էլ հնարավորություն ունեցա, բարձրացա և ցույց տվեցի քաղաքացիներին՝ որտեղ է խնդիրը։ Խնդիրն ընդամենը վեցից յոթ սալիկ կամ քար փոխելն ու լրացուցիչ կոսմետիկ երեսպատում իրականացնելն է»,- ասել է նա՝ հավելելով, որ այս դեպքում ծախսերը կլինեին 20 անգամ պակաս։
ԿԳՄՍ նախարարությո՞ւն, թե՞ արտասահմանցի աշխատողներ. ո՞վ է մեղավոր Ծիծեռնակաբերդին հասցված վնասի համար
Դեմոյանը վստահ է, որ կատարվածը հանցագործություն է, որի մեղավորները պետք է պատժվեն ինչպես հանցավոր անփութության, այնպես էլ պետությանը պատճառված վնասի համար։ Նրա խոսքով՝ հանցագործության հետքերը թաքցնելու փորձերը չեն կարող անպատիժ մնալ։
Պատմաբանի խոսքով՝ գլխավոր մեղավորը ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանն է, որը, տեսնելով, թե ինչ է կատարվել, «անամոթաբար հայտարարել է», որ անհրաժեշտ է ստեղծել նոր փորձագիտական խումբ։
«Այսինքն՝ արձանագրում է, որ չի վերահսկել, աշխատանքներն իրականացրել են ոչ ճիշտ ձևով, հուշարձանին հասցվել է շատ մեծ վնաս, հիմա հետին թվով նախարարը փորձում է լուծում գտնել։ Նույնը վերաբերում է նաև ճարտարապետին, որն արձանագրել է, թե աշխատանքները շատ վայրագ ձևով են իրականացրել»,- նշել է Դեմոյանը։
Նա հավելել է, որ մեղավորների թվում է նաև Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի ղեկավարությունը, որը պարտավոր էր ամենօրյա վերահսկողություն իրականացնել և կանխել նման մոտեցումը, ինչպես նաև այս ամոթալի իրավիճակի դրսևորումը հանրային ոլորտում և միջազգային մակարդակով:
Դեմոյանը մեղավորների թվում ներառել է նաև որակավորում չունեցող աշխատուժին: Նրանց սխալն այն էր, որ անցյալ դարում տեղադրված սալիկների հետ աշխատելիս դրանք չեն համարակալել հետագա օգտագործման համար, այլ պարզապես զբաղվել են ընդհանուր ապամոնտաժմամբ: Աշխատողները նաև լեզվական և հաղորդակցման դժվարություններ են ունեցել. նրանք ո՛չ հայերեն, ո՛չ անգլերեն չեն խոսել:
«Իհարկե, նրանց չի կարելի մեղադրել։ Հանձնարարություն է եկել, և նրանք այդ աշխատանքը կատարել են՝ վնասելով այն մասերը, որոնք չպետք է ապամոնտաժվեին»,- հավելել է Դեմոյանը։
Հանրային ճնշման տակ դադարեցված վերականգնման աշխատանքները. ի՞նչ է լինելու հաջորդիվ
Վերակառուցման աշխատանքները դադարեցվել են մի քանի օր առաջ։ Դեմոյանը կարծում է, որ մոտ ապագայում՝ հանրային ճնշման պայմաններում, դրանք չեն վերսկսվի, ուստի անհրաժեշտ է պլանավորել հետագա քայլերը։
Պատմաբանի խոսքով՝ հաջորդ փուլը պետք է լինի երկու զուգահեռ գործընթաց՝ վնասված հատվածների վերականգնում և նոր փորձագիտական խմբի ձևավորում։
Դեմոյանը կոչ է արել հուշարձանը վերականգնել մինչև հոկտեմբերի կեսերը՝ ընդգծելով, որ այն չի կարող մեկ տարի մնալ իր ներկայիս տեսքով, քանի որ շուտով կսկսվեն անձրևային եղանակներ, իսկ հետո կգա ձմեռ։ Նրա խոսքով՝ քանի դեռ տաք եղանակը շարունակվում է, հուշարձանը պետք է վերադարձվի իր նախկին վիճակին և տեսքին։
«Հիմա անհնար է վերականգնել բոլոր քարերը։ Ցավոք, հուշարձանն անդառնալի վնաս է կրել հանցավոր անփութության հետևանքով։ Բայց, առնվազն, երեք սյան վերականգնումն իրատեսական է, և ես կարծում եմ, որ աշխատանքի ծավալը կարող է կատարվել մեկուկես-երկու ամսվա ընթացքում»,- համոզմունք է հայտնել պատմաբանը։
Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտից օգոստոսի 26-ին հայտնել էին, որ մեկնարկել է թանգարան-ինստիտուտի հիմնանորոգման աշխատանքների երկրորդ փուլը։ Սեպտեմբերի 1-ին հուշահամալիրում շինաշխատանքները դադարեցնելու պահանջով բողոքի ակցիա էր տեղի ունեցել։ Պետական կառույցներից քաղաքացիներին խոստացել էին մինչև սեպտեմբերի 8-ը պատասխանել իրենց հետաքրքրող 15 կետից բաղկացած հարցադրումներին և ժամանակավորապես դադարեցրել էին շինաշխատանքները։
Կարդացեք նաև՝
«Վանդալիզմ է»․ քաղաքացիները պահանջում են դադարեցնել Ծիծեռնակաբերդի շինարարությունը
Հուշարձանին անվերականգնելի վնաս է հասցվել․ Դեմոյանը՝ Ծիծեռնակաբերդի նորոգման մասին
