Ռուսաստանի արտաքին հետախուզության ծառայությունը (ԱՀԾ) հայտարարել է, որ Բրյուսելում հասկանում են Հայաստանում խոր տնտեսական ճգնաժամի անխուսափելիությունը Եվրասիական տնտեսական միությունից (ԵԱՏՄ) դուրս գալու դեպքում, ասված է ռուսական հատուկ ծառայության մամուլի բյուրոյի հաղորդագրության մեջ։
«Բրյուսելը չպետք է ակնկալի, թե ԵԱՏՄ երկրները թույլ չեն տա, որ երևանյան քաղաքական անձնակազմը սուզվի, ջրի երեսին կպահեն նրան և կհովանավորեն նրա մարաթոնյան լողը դեպի ԵՄ»,- նշված է հայտարարությունում։
Ռուսական հատուկ ծառայության վարկածով՝ ԵԱՏՄ-ին մասնակցությունից ստացվող տնտեսական օգուտների դադարեցումը Հայաստանին կզրկի միության երկրների հաշվին հնարավոր կորուստները փոխհատուցելու հնարավորությունից։ ԱՀԾ-ում նաև պնդում են, որ Եվրամիությունը չի կարողանա Երևանին փոխհատուցել բազմամիլիարդանոց ծախսերը՝ սեփական տնտեսական խնդիրների և Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների քաղաքականության հետևանքների պատճառով։
Հաղորդագրության համաձայն՝ մի շարք եվրոպական երկրներ իբրև արդեն իսկ ազդանշան են տվել ԵՄ ղեկավարությանը, որ պատրաստ չեն բացել իրենց շուկաները հայկական արտադրանքի համար՝ ի վնաս ազգային արտադրողների։ Միևնույն ժամանակ, ըստ ԱՀԾ-ի, Բրյուսելը մտադիր է շարունակել հրապարակայնորեն աջակցել Երևանի եվրաինտեգրման կուրսին՝ գործնական օգնության բացակայությունը բացատրելով նրանով, որ գործընթացի հետագա առաջմղումը կախված է բացառապես Հայաստանից և եվրաինտեգրման ճանապարհին նրա «ձեռքբերումներից»։
Ռուսական կողմի պնդմամբ՝ եվրոպական կառույցները պահանջում են նաև կրճատել ռուսական բիզնեսի ներկայությունը ռազմավարական ոլորտներում, խզել հումանիտար կապերը Ռուսաստանի հետ և ճնշել նման կուրսի ներքին ընդդիմադիրներին։ Որպես խրախուսում, ըստ ԱՀԾ-ի, Բրյուսելը մտադիր է օգտագործել Հայաստանի քաղաքացիների համար վիզաների ազատականացման հեռանկարը, ինչպես նաև ապագայում երկիրը «բարգավաճ խաչմերուկի» վերածելու խոստումները։
ՌԴ ԱՀԾ հայտարարությունը հրապարակվել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հեռախոսազրույցից մեկ օր անց։ Հայաստանի կառավարության տվյալներով՝ կողմերը քննարկել են հայ-ռուսական հարաբերությունները և երկկողմ տնտեսական համագործակցության խնդիրները։ Փաշինյանը խնդրել է միջոցներ ձեռնարկել դեպի ՌԴ հայկական ապրանքների արտահանման սահմանափակումները կարգավորելու համար, ինչպես նաև հայտարարել է, որ ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության հարցով հանրաքվեի անցկացումը հնարավոր է միայն անդամակցության պաշտոնական հայտ ներկայացնելուց հետո։ Կրեմլում հայտնել են, որ զրույցը կայացել է հայկական կողմի նախաձեռնությամբ, և կրկին շեշտել են ԵԱՏՄ-ում հետագա մնալու կամ ԵՄ-ին անդամակցելու հարցով Հայաստանում համաժողովրդական հանրաքվե անցկացնելու անհրաժեշտությունը։
Զրույցը տեղի է ունեցել դեպի Ռուսաստան հայկական արտադրանքի արտահանման սահմանափակումների և Եվրամիության հետ Հայաստանի մերձեցման կուրսի շուրջ Մոսկվայի ու Երևանի տարաձայնությունների ֆոնին։ Ռուսաստանի իշխանությունները բազմիցս հայտարարել են, որ միաժամանակյա մասնակցությունը ԵՄ-ին և ԵԱՏՄ-ին անհնար է, մինչդեռ հայկական ղեկավարությունը ընդգծում է, որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու հարց չի դնում և հանրաքվեի անցկացումը թույլատրելի է համարում միայն ԵՄ-ին անդամակցության պաշտոնական հայտ ներկայացնելուց հետո։
Ավելի վաղ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչ, քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը հայտարարել էր, որ Փաշինյանի և Պուտինի զրույցը հայ-ռուսական հարաբերություններում ճգնաժամի հաղթահարման սկիզբ չի դարձել։ Նրա կարծիքով՝ Մոսկվան Երևանից սպասում էոչ թե բացատրություններ, այլ վերջնական ռազմավարական ընտրություն։ Քաղաքագետը նաև կարծում է, որ Փաշինյանի եվրոպական շփումները չեն օգնել հանել դեպի Ռուսաստան արտահանման սահմանափակումները, իսկ Երևանի և Կրեմլի հաղորդագրությունները ցույց են տվել կողմերի տարբեր առաջնահերթությունները. հայկական կողմը կենտրոնացել է տնտեսական հարցերի, իսկ ռուսականը՝ Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման և հանրաքվե անցկացնելու անհրաժեշտության վրա։
2025 թվականի հունվարին Հայաստանի կառավարությունը հավանություն էր տվել Եվրոպական միությանը երկրի անդամակցության գործընթաց սկսելու օրինագծին:
Մայիսի 29-ին ԵԱՏՄ երկրների առաջնորդները Հայաստանին կոչ էին արել եվրաինտեգրման հարցով հանրաքվե անցկացնել։ Ռուս պաշտոնյաները նաև նախազգուշացրել էին Հայաստանին՝ Եվրոպական միություն մտնելու դեպքում մի շարք տնտեսական առավելությունների հնարավոր կորստի մասին: Ի պատասխան՝ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության թեմայով հանրաքվեն հնարավոր է միայն, երբ Երևանը պաշտոնապես կդիմի Եվրոպական միությանը կամ երբ երկիրը կստանա թեկնածուի կարգավիճակ:
Մայիսի վերջից և հունիսի սկզբից Մոսկվան արգելել էր Հայաստանից ծաղիկների, մրգերի, բանջարեղենի և չրերի ներմուծումն ու տարանցումը ՌԴ, ինչպես նաև պահանջել էր կասեցնել ձկնամթերքի և ձկան անասնաբուժական սերտիֆիկատների ձևակերպումը և հայտնել անորակ ալկոհոլային արտադրանքի հայտնաբերման մասին։ Սահմանափակումները կգործեն մինչև հայկական կողմը մշակի անվտանգության ապահովման համապատասխան ընթացակարգ։ Հուլիսի 27-ից սահմանափակվել էր նաև կաթնամթերքի ներմուծումը ՌԴ։
