Արցախի Մայր տաճարի ոչնչացման առթիվ Արցախ Միությունը պահանջում է ՀՀ կառավարությունից վերանայել իր խրախուսող անգործությունն ու հռետորաբանությունը:
Հայտարարության մեջ նշվում է, որ Ադրբեջանի կողմից բռնազավթված Ստեփանակերտի Սուրբ Հակոբ եկեղեցու ավերմանը հաջորդած Սուրբ Աստվածամոր Հովանու Մայր տաճարի ոչնչացումը հանդիսանում է Ադրբեջանի կողմից հայկական մշակութային ներկայության հետևողական ջնջման և պետական մակարդակով իրականացվող մշակութային ցեղասպանության գագաթնակետը։
Արցախ Միությունը շեշտում է, որ այս նորանոր հանցագործությունները նախորդող ակտերի անպատժելիության, միջազգային հանրության բացարձակ լռության և Հայաստանի իշխանությունների կողմից հնչող փաստացի խրախուսական հայտարարությունների ու անգործության ուղղակի հետևանքն են։
Նշվում է, որ Ստեփանակերտի Մայր տաճարի թիրախավորումը և հիմնահատակ քանդումը ոչ միայն Արցախի ժողովրդի ցեղասպանության քաղաքականության շարունակությունն է, այլև միջազգային իրավունքի և դատական ակտերի բացահայտ խախտում։ Այս գործողությունները կոպտորեն խախտում են հատկապես հետևյալ միջազգային փաստաթղթերը.
- 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիան՝ «Զինված ընդհարման դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» և դրան կից արձանագրությունները.
- 2003 թվականի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հռչակագիրը՝ «Մշակութային ժառանգության դիտավորյալ ոչնչացման վերաբերյալ».
- Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին միջազգային կոնվենցիան.
- Արդարադատության միջազգային դատարանի (ԱՄԴ) 2021 թվականի դեկտեմբերի 7-ի և 2023թ. նոյեմբերի 17-ի հրամանները, որոնք պարտավորեցնում են Ադրբեջանին կանխել և պատժել հայկական մշակութային ժառանգության թիրախավորումը:
Արցախ Միությունը ՀՀ կառավարությունից պահանջում է դադարեցնել ագրեսորին խրախուսող հռետորաբանությունը, որը միջազգային հարթակներում ստեղծում է անպատժելիության պատրանք և լեգիտիմացնում է Ադրբեջանի հանցավոր վարքագիծը։ Անհապաղ դիմել Արդարադատության միջազգային դատարան՝ գործող միջպետական գանգատի շրջանակներում նոր միջանկյալ միջոցներ կիրառելու պահանջով՝ հիմնվելով Ստեփանակերտի Մայր տաճարի և Սուրբ Հակոբ եկեղեցու ոչնչացման թարմ ու ապացուցված փաստերի վրա։
Պահանջում է նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում բարձրացնել Ադրբեջանի նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելու հարցը՝ որպես ԱՄԴ հրամանների պարբերական և կոպիտ խախտող պետություն։ Արցախի հոգևոր-մշակութային ժառանգության անձեռնմխելիությունը դարձնել Ադրբեջանի հետ բանակցային գործընթացի անկյունաքարային նախապայման և այն ներառել միջնորդ ԱՄՆ-ի հետ երկխոսության օրակարգում:
«Միջազգային կառույցների և դոնոր կազմակերպությունների շարունակական լռությունը հավասարազոր է հանցակցության։ Մշակութային արժեքների համակարգված ոչնչացումը միջազգային հանցագործություն է, որը սպառնում է համամարդկային քաղաքակրթությանը։ Մենք կոչ ենք անում կիրառել թիրախային պատժամիջոցներ Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության նկատմամբ, ինչպես նաև անհապաղ ապահովել միջազգային անկախ դիտորդական առաքելության մուտքը բռնազավթված տարածքներ՝ մնացած հուշարձանների վիճակը գնահատելու և հետագա հանցագործությունները կանխելու համար»,- ասվում է հայտարարությունում:
Ընդգծվում է, որ Հայաստանը, որպես հայկական ժառանգության ու Արցախի ժողովրդի իրավունքների պաշտպանության համար պատասխանատու առաջնային սուբյեկտ և ԱՄԴ դիմումատու կողմ, պարտավոր է գործել վճռական կերպով և որ անգործությունը և լռությունը միայն նոր դռներ են բացում հաջորդող հանցագործությունների համար։
Ադրբեջանը ոչնչացրել էր Ստեփանակերտի Սուրբ Աստվածամոր Հովանու մայր տաճարը։ Ադրբեջանը հիմնահատակ քանդել էր նաև Ստեփանակերտի Սուրբ Հակոբ եկեղեցին։
ԱՄՆ միջազգային հանձնաժողովի զեկույցում արձանագրվել էր Արցախում հայկական հուշարձանների ոչնչացման փաստը։ Արցախի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկում» (Monument Watch) նախաձեռնությունն ապրիլի 6-ին հայտնել էր, որ Ստեփանակերտում անհայտ անձինք կոտրել էին Սուրբ Աստվածամոր Հովանու Մայր տաճարի առնվազն երկու պատուհան։ Ապրիլի 7-ին հայտնի էր դարձել, որ ոչնչացվել էր նաև Ստեփանակերտի ծննդատան հարևանությամբ տեղադրված «Մայրություն» քանդակը։
