ՀՀ ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը, նախաձեռնությունները խոր մտահոգություններ են հայտնում ու դատապարտում Վաշինգտոնում ստորագրված եռակողմ հռչակագիրը:
Բոլոր ընդդիմադիր ուժերը միասնական են այն հարցում, որ առանց բանտարկյալների պարտադիր ազատ արձակման, զորքերի դուրսբերման, փախստականների վերադարձի իրավունքի ապահովման և միջազգային անվտանգության երաշխիքների տրամադրման խաղաղության համաձայնագիրը չի հանգեցնի խաղաղության, այլ միայն կմեծացնի նոր պատերազմների և հայկական պետության հետագա թուլացման սպառնալիքը։
«Հայաստան» դաշինքը հայտարարել է, որ օգոստոսի 8-ին Սպիտակ տանը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ԱՄՆ-ի և Ադրբեջանի նախագահների հետ հանդիպման հայտարարությամբ ստանձնած պարտավորությունները, ինչպես նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև նախաստորագրված համաձայնագիրը որևէ առնչություն չունեն իրական խաղաղության հետ: Ավելին, ըստ դաշինքի՝ դրանք պարունակում են Հայաստանի և հայ ժողովրդի համար գոյաբանական նոր սպառնալիքներ:
«Դրանք ոչ միայն չեն վերացնում Հայաստանի նկատմամբ թուրք-ադրբեջանական երեք տասնամյակից ավելի տևող շրջափակումն ու թշնամական գործողությունները, այլև Ադրբեջանը անխոչընդոտ կապ-միջանցք է ստանում Հայաստանի սուվերեն տարածքում՝ ստեղծելով Հայաստանի ինքնիշխանության սահմանափակումների և ագրեսիան շարունակելու հավելյալ պայմաններ»,- ասված է հայտարարության մեջ:
«Հայաստան» դաշինքը շեշտել է, որ դրանցով փորձ է արվում լեգիտիմացնել Ադրբեջանի կողմից արցախահայության նկատմամբ «իրականացված էթնիկ զտումն ու ցեղասպանական քաղաքականությունը, պատանդառությունն ու շինծու դատավարությունները, Արցախից հայկական հետքի վերացումը, Մինսկի խմբի լուծարմամբ՝ արցախյան հիմնահարցը միջազգային օրակարգից դուրս մղելը, Հայաստանի ինքնիշխան տարածքների բռնազավթումը»:
«Մենք մերժում ենք նման գործելաոճը, անընդունելի և դատապարտելի ենք համարում Հայաստանին պարտադրվող հերթական զիջումները», - նշել են քաղաքական ուժից:
Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը, իր մտահոգությունը հայտնելով, ընդգծել է, որ ստորագրելով այս համաձայնագիրը՝ «ՀՀ արկածախնդիր կառավարիչները վտանգավոր փորձության են տանում Հայաստանի ինքնիշխանությունը, ինչպես նաև զոհաբերում են Արցախի ժողովրդի իրավունքները՝ լեգիտիմացնելով Բաքվի ռեժիմի կողմից Արցախում իրականացված էթնիկ զտումների և հայրենազրկման փաստը»։ Մասնավորապես, ըստ ՀՀԿ-ի, հուշագիրն արտահայտում է բացառապես Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Հարավային Կովկասում աշխարհաքաղաքական հակադրություններով առաջնորդվող երկրների շահերը՝ ի հաշիվ Հայաստանի կենսական, անվտանգային շահերի, անտեսում է ՀՀ օկուպացված տարածքներից ադրբեջանական ուժերի դուրսբերման պարտադիր պահանջը, որևէ պարտավորություն չի ամրագրում ապօրինի կալանավորված և Բաքվի բանտերում պահվող հայ գերիներին և Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարներին ազատ արձակելու հարցով։
«Հայաստանի սահմանների անձեռնմխելիության, անվտանգության և տարածքային ամբողջականության միջազգային իրական երաշխիքների փոխարեն, համաձայնագրում տեղ են գտել անորոշ և անհասցե խոստումներ: Փաշինյանի վարչակազմի կողմից հայ-ռուսական դաշնակցային կապերին միակողմանիորեն հասցված հարվածը՝ առանց իրատեսական այլընտրանքներ ապահովելու, խախտում է ռազմաքաղաքական հավասարակշռությունը, ինչը պետության համար հղի է նոր սպառնալիքներով ու մարտահրավերներով»,- նշում են ՀՀԿ գործադիր մարմնից:
ՀՀԿ-ն մերժում է գործող կառավարիչների «քաղաքական և դիվանագիտության ձախողումների արդյունքում, միակողմանի զիջումներով, հայկական շահերի հերթական ոտնահարմանն ուղղված գործելաոճը»:
«Ապրելու երկիր» կուսակցությունը, իր հերթին, հայտարարել է, որ ՀՀ իշխանությունները հերթական անգամ առկա մարտահրավերները փորձում են մատուցել որպես «աննախադեպ հաջողություն»: Ըստ կուսակցության՝ իշխանությունները միտումնավոր շրջանցում են այն արձանագրումը, որ «այդ «աննախադեպության» գինը իրենք վճարել են Արցախի անունը այլևս չտալով և Ադրբեջանի հետ ուղիղ բանակցությունների ձախողմամբ»։
«Ապրելու երկիր»-ը վերահաստատում է, որ հայ գերիների վերադարձը պետք է հանդիսանա Հայաստանի հստակ պահանջը` ուղղված Ադրբեջանին և միջազգային հանրությանը՝ որպես հնարավոր իրական խաղաղության նախապայման, ՀՀ սուվերեն տարածքից Ադրբեջանի զինված ուժերի դուրս գալը և Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման գործընթացը պետք է լինեն հստակ և ժամկետային պարտավորություն կողմերի համար։ «Ստորագրած փաստաթղթում բացակայում է ճանապարհների ապաշրջափակման Ադրբեջանի պարտավորությունը, այլ առկա է ընդամենը «երկու երկրների միջև հաղորդակցությունների բացման կարևորություն»։ Դրա փոխարեն Ադրբեջանի հակահայ քաղաքականությունը և անհիմն պահանջների շարքը չի դադարում, հետևաբար խաղաղության հաստատման պատրանքը որպես «հաջողություն» հայ ժողովրդի վրա վաճառելը դիտարկում ենք որպես վտանգավոր նախընտրական մանիպուլյացիա՝ կուտակված ռիսկերի առկայությամբ»,- ասված է հայտարարության մեջ:
Ադրբեջանի հետ գործընթացը գլխավորապես ադրբեջանական պահանջների բավարարման շուրջ է, Բաքուն չի հրաժարվել Հայաստանի նկատմամբ զավթողական ծրագրերից, վաշինգտոնյան բանակցությունների մասին այս տեսակետն ունի «Թաթոյան հիմնադրամի» ղեկավար, նախկին ՄԻՊ Արման Թաթոյանը:
«Հրապարակված, այսպես կոչված, խաղաղության պայմանագրի նախագծով նախատեսված է, որ կողմերը ճանաչում են միմյանց ինքնիշխանությունը և չեն միջամտում ներքին գործերին, բայց մի քանի օր առաջ Ադրբեջանի նախագահն ԱՄՆ-ում ասուլիսի ընթացքում սպառնալիքով կրկին նշեց, թե Հայաստանը պետք է փոխի Սահմանադրությունը (սա ուղիղ միջամտություն է երկրի ներքին գործերին)»,- հայտարարել է Թաթոյանը՝ հավելելով, որ այս գործընթացն ավելի շատ հարցեր է առաջացնում, քան խաղաղության մասին հուշում։
«Հայաքվե» նախաձեռնությունն էլ համարում է, որ վաշինգտոնյան պայմանագիրը ոչ թե խաղաղության, այլ նոր զիջումների մասին է, ինչն էլ, ըստ նրանց, «բացում է նոր պատերազմների ու ճնշումների դուռը»։
«Խաղաղության մասին պայմանագիր ստորագրել՝ առանց իրական անվտանգային երաշխիքների, առանց Հայաստանի սահմանների միջազգային ճանաչում ստանալու, առանց առնվազն միջնորդավորված հսկողության և միջազգային դերակատարների ներգրավման՝ նշանակում է ուղիղ ճանապարհ դեպի պարտություն և պետականությունը հարցականի տակ դնելու արկածախնդրություն»,- նշել են նախաձեռնությունից:
Քաղաքական ուժերը նաև շեշտել են, որ նոր իշխանությունների դեպքում հնարավոր կլինի խուսափել «նման պարտություններից ու կերտել ամուր պետականություն»:
Օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ հռչակագիր էին ստորագրել, որով նախատեսվում է ստեղծել TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity) տրանսպորտային երթուղի: Երթուղին պետք է Ադրբեջանը միացնի Նախիջևանին Հայաստանի հարավով և գտնվի ամերիկյան կոնսորցիումի կառավարման ներքո։
Օգոստոսի 12-ին ՀՀ ԱԳՆ-ն հրապարակել էր Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին համաձայնագիրը, որն օգոստոսի 9-ին Վաշինգտոնում նախաստորագրվել էր երկու երկրների արտգործնախարարներ Արարատ Միրզոյանի և Ջեյհուն Բայրամովի կողմից։
Կարդացեք նաև՝
ԱՄՆ միջանցքի նախագիծը Հայաստանին տալիս է ժամանակ, բայց ոչ երաշխիքներ․ Սուրեն Պարսյան
