ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը մեկնաբանել է հունիսի 30-ին «Քարնեգի» պարբերականի հոդվածն ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի կողմից Հայաստանի միջոցով Ադրբեջանը Նախիջևանին կապող երթուղու առաջարկի մասին։
Գերատեսչության մամուլի քարտուղարը ո՛չ հաստատել, ո՛չ էլ հերքել է Վաշինգտոնի առաջարկի մասին տեղեկատվությունը։
Բադալյանը, ի պատասխան «Ազատություն» ռադիոկայանի հայկական ծառայության՝ Քարնեգիի հրապարակման մեջ տեղ գտած տեղեկատվությունը մեկնաբանելու հարցման, հայտարարել է, որ Հարավային Կովկասում տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ապաշրջափակումը մնում է Հայաստանի համար կարևոր առաջնահերթություն։
«Հայաստանն առաջարկել է տարածաշրջանային փոխկապակցվածության իր տեսլականը՝ «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագիծը, որն արդեն իսկ դրական արձագանք է ստացել մի շարք միջազգային գործընկերների կողմից»,- հիշեցրել է Արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչը։
Նրա խոսքով՝ միջազգային գործընկերները պարբերաբար առաջարկություններ են անում հայ-ադրբեջանական հարաբերությունները կարգավորելու համար, այդ թվում՝ երկու երկրների միջև տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ապաշրջափակման վերաբերյալ։
«Քննարկումները շարունակվում են շահագրգիռ բոլոր գործընկերների հետ՝ շահավետ և տարածաշրջանի խաչմերուկային ներուժն իրացնող արդյունքների հասնելու նպատակով»,- եզրափակել է խոսնակը։
«Քարնեգի»-ի վերլուծության մեջ նշվում է, որ Թրամփի վարչակազմը որդեգրել է աշխարհում հակամարտությունների լուծման ուղին, և արդեն իսկ իր սեփական ծրագիրն է ներկայացրել Հայաստանին և Ադրբեջանին՝ Հարավային Կովկասում հաղորդակցություններն ապաշրջափակելու համար։
Վաշինգտոնի առաջարկը հիմնված է ամերիկյան տրամաբանության վրա՝ երաշխավորել համաձայնագրի կայունությունը ամերիկյան բիզնեսի անմիջական մասնակցությամբ, ինչպես արդեն տեղի է ունեցել, օրինակ, Ուկրաինայում հազվագյուտ մետաղների վերաբերյալ գործարքում, պնդում է հրատարակությունը՝ հղում անելով դիվանագիտական աղբյուրներին։
Գործընթացն առաջ մղելու համար Միացյալ Նահանգները կարող է փորձել կամ համոզել Ադրբեջանին հրաժարվել Հայաստանի սահմանադրությամբ սահմանված իր պահանջներից՝ խաղաղության համաձայնագիր ստորագրելու համար՝ Սպիտակ տուն հրավիրելով Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին։ Կամ, ինչպես պնդում է հրատարակությունը, ավելի իրատեսական տարբերակ է ճնշում գործադրել Երևանի վրա, որպեսզի հայկական կողմը համաձայնվի ամերիկյան մոդելին՝ հրաժարվելով երթուղու հայկական հատվածի նկատմամբ լիակատար վերահսկողության պահանջից։
«Ամենայն հավանականությամբ, սա նաև կնշանակի, որ Հայաստանն ստիպված կլինի հրաժարվել խաղաղության համաձայնագրի շուտափույթ ստորագրման և, հետևաբար, բոլոր սահմանների բացման և երկարամյա մեկուսացման ավարտի հույսերից»,- պնդում են հոդվածի հեղինակները։
Հրապարակման Միացյալ Նահանգներում գտնվող աղբյուրների համաձայն՝ ամերիկյան նախաձեռնության քննարկումը գտնվում է վաղ փուլում, և դրա մանրամասները կարող են փոխվել։
Հոդվածի հեղինակները նաև անդրադարձել են Թուրքիայի ներկայիս դերին հայ-ադրբեջանական կարգավորման գործում։ Հոդվածում ասվում է, որ Անկարան բազմիցս օգտագործել է գաղտնի դիվանագիտական ուղիներ՝ Երևանի և Բաքվի միջև նոր հակամարտությունից խուսափելու համար։ Հրատարակությունը մանրամասնում է, որ երբ Բաքվից, այդ թվում՝ անձամբ Ալիևից, հատկապես կոշտ հայտարարություններ են լսվել, Թուրքիան այնտեղ պատվիրակություններ է ուղարկել՝ զսպվածության անհրաժեշտության մասին համառ հիշեցումներով, այն հույսով, որ «Հարավային Կովկասում կայունացնող դերը կօգնի Թուրքիային բարելավել հարաբերություններն արևմտյան երկրների հետ»։
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը մայիսի վերջին հայտարարել էր` Թուրքիան ակնկալում է, որ Իրանը կաջակցի «Զանգեզուրի միջանցքի» իրականացմանը։ Նրա կարծիքով՝ այս նախագիծը կծառայի «տարածաշրջանում խաղաղությանը, կայունությանը և զարգացմանը»։
Հայաստանի կառավարությունը, ի պատասխան Ադրբեջանի` այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքով ճանապարհ ապահովելու» պահանջին, առաջարկել էր «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագիծը, որը ներկայացնում է Հայաստանի տեսլականը տարածաշրջանում հաղորդակցությունները բացելու ուղիների վերաբերյալ։
Ապրիլին ՀՀ արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը հայտարարել էր, որ հայկական կողմի համար անընդունելի են Բաքվի դիրքորոշման մեջ պարունակվող արտատարածքային վերահսկողության և «միջանցքի» բաղադրիչները։ Միևնույն ժամանակ, Հայաստանն Ադրբեջանին առաջարկել էր ապաշրջափակել երկու երկրների երկաթուղային ենթակառուցվածքները, ինչպես նաև պարզեցնել երկու երկրների սահմանով բեռների անցման տարբերակը:
