Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանն արձագանքել է Արցախի նախկին պետնախարար, Բաքվի բանտում պահվող Ռուբեն Վարդանյանի ուղերձին, որով վերջինս կոչ էր անում օմբուդսմենին այցելել Բաքու՝ տեսակցելու հայ գերիներին:
Մանասյանը, ըստ էության, մերժել է այդ կոչը՝ պարզաբանելով, որ պաշտպանի գրասենյակի կարգավիճակը ենթադրում է, որ վերջինս պետության անունից չի կարող և չի վարում բանակցություններ, չի իրականացնում պետության արտաքին քաղաքականություն, և ՄԻՊ-ի լիազորությունները տարածվում են բացառապես ՀՀ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից մարդու իրավունքների խախտումների դեպքերի վրա:
«Միևնույն ժամանակ, հարկ է նկատի ունենալ, որ մարդու իրավունքների ազգային հաստատությունների գործունեությունը կառուցված է նաև խորհրդապահության և «մի’ վնասիր» սկզբունքների վրա, ինչը ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից պահպանվում է այժմ և պահպանվելու է ապագայում՝ բոլոր գործընթացների շրջանակներում»,- նշել է նա։
Վարդանյանը Մանասյանին կոչ էր արել ակտիվացնել ջանքերը հայ գերիների իրավունքների պաշտպանության ուղղությամբ: Ուղերձում նշել էր, որ վերջերս հանդիպել է Ադրբեջանի օմբուդսմեն Սաբինա Ալիևային, որի հետ քննարկել էր հայ բանտարկյալների պահման պայմանները: Ալիևան Վարդանյանին ասել էր, որ Մանասյանի հետ արդեն քննարկել է նրա Բաքու այցելելու հնարավորությունը, և որ «ադրբեջանական կողմը պատրաստակամություն է հայտնել նպաստել դրա կազմակերպմանը»:
Մանասյանը տարակուսանք է հայտնել այս տեղեկատվության կապակցությամբ՝ նշելով, որ չի ստացել որևէ պաշտոնական առաջարկ քննարկվող հարցով համագործակցության վերաբերյալ, ինչպես նաև որևէ հաստատում այն մասին, որ ադրբեջանական կողմը պատրաստակամություն է հայտնել նպաստելու այդ համագործակցությանը։
Ըստ նրա՝ կոնկրետ պետության տարածքում իրավունքների պաշտպանության յուրաքանչյուր հարց ընդգրկված է տվյալ պետության օմբուդսմենական ազգային հաստատության մանդատի շրջանակներում, հանդիսանում է տվյալ պետության ՄԻՊ գործառույթը և որևէ կերպ չի կարող պայմանավորված լինել այլ պետության ՄԻՊ հաստատության հետ ունեցած հաղորդակցության հանգամանքով։
Մարդու իրավունքների պաշտպանը վերահաստատել է բազմիցս հրապարակայնորեն բարձրաձայնած իր այն դիրքորոշումը, որ Ադրբեջանում ազատությունից զրկված բոլոր հայերը պետք է անհապաղ ազատ արձակվեն։ Սա առանցքային դերակատարություն ունի ինչպես խաղաղության գործընթացի, այնպես էլ ժամանակակից քաղաքակիրթ աշխարհում առկա՝ մարդու իրավունքներին վերաբերելի արժեքների երաշխավորման տեսանկյունից, եզրափակել է Մանասյանը:
Պաշտոնական տվյալներով՝ Ադրբեջանում շարունակում է մնալ 19 հայ գերի։ 2025-ի սեպտեմբերից՝ ադրբեջանական իշխանությունների որոշմամբ երկրում Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի փակումից հետո, որևէ միջազգային կառույց չի այցելել հայ գերիներին:
2025 թվականի հունվարին Բաքվում մեկնարկել էին Ադրբեջանում պահվող հայերի, այդ թվում՝ Արցախի երեք նախկին նախագահների և հինգ այլ ռազմաքաղաքական առաջնորդների նկատմամբ «դատական գործընթացները»։
Արցախի նախկին պետնախարարը Բաքվում դատապարտվել էր 20 տարվա ազատազրկման: Վարդանյանը հրաժարվել էր պաշտպանական դիրքորոշում ներկայացնել դատարանում՝ հայտարարելով, որ տեղի ունեցողը համարում է դատական ֆարս: Արցախցի գործչի ընտանիքը դատարանի որոշումից հետո հայտարարել էր, որ շարունակելու է պայքարը Վարդանյանի և մյուս հայ գերիների ազատման համար:
Արցախի մյուս նախկին ղեկավարները դատապարտվել էին 20 տարվա ազատազրկումից մինչև ցմահ ազատազրկման: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը բացառել էր նրանց վաղաժամ ազատման հնարավորությունը։
