Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի 9-րդ գումարման առաջին նիստը կկայանա օգոստոսի 2-ին՝ ժամը 10:00-ին։ Այն նվիրված կլինի նոր խորհրդարանի ղեկավար մարմինների ձևավորմանը, իսկ վարչապետի ընտրություն և նոր կառավարության ներկայացում այդ օրը չի նախատեսվում։
Armenia Today-ի խմբագրությունն ուսումնասիրել է Ազգային ժողովի կանոնակարգը, Սահմանադրությունը և համապատասխան իրավական կարգավորումները և ներկայացնում է՝ ինչպես կանցկացվի նոր Ազգային ժողովի առաջին նիստը։
Մինչև Ազգային ժողովի նախագահի ընտրությունը՝ նիստը կվարի խորհրդարանի ամենատարեց պատգամավոր Կնյազ Հասանովը։ Առաջին նստաշրջանի բացման ժամանակ ողջույնի խոսքով հանդես գալու իրավունք ունեն ՀՀ նախագահը և Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը։ Սակայն, ըստ ԶԼՄ հրապարակումների, Գարեգին Բ-ն նոր խորհրդարանի առաջին նիստին հրավեր չի ստացել։
Ողջույնի ելույթներից հետո պատգամավորները կերդվեն։ ՀՀ պատգամավորների երդման տեքստում հուլիսի 3-ին փոփոխություն է կատարվել․ «հայրենիքի ամրապնդում» ձևակերպումը փոխարինվել է «ինքնիշխանության» ձևակերպմամբ։
Նոր երդման տեքստում ասվում է․
«Հանուն Հայաստանի Հանրապետության հարատևության, անկախության, ինքնիշխանության և հզորացման՝ երդվում եմ բարեխղճորեն կատարել ժողովրդի ներկայացուցչի պարտականություններս, պահպանել ՀՀ սահմանադրությունը և օրենքները, նպաստել ՀՀ պետականության ամրապնդմանը և շահերի պաշտպանությանը, անել ամեն ինչ քաղաքացիական համերաշխության, ՀՀ քաղաքացիների անվտանգության և բարեկեցության, մարդու իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության համար: Փառք նահատակներին և կեցցե՛ Հայաստանի Հանրապետությունը»։
Առաջին նիստին բացակայող կամ հետագայում Ազգային ժողովի կազմը համալրած պատգամավորները երդում կտան իրենց մասնակցությամբ առաջին նիստում։
Դրանից հետո նիստը նախագահողը Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի արձանագրության հիման վրա պաշտոնապես կհայտարարի նոր գումարման պատգամավորների ընդհանուր թիվը, կներկայացնի քաղաքական կոալիցիա կազմած կուսակցությունների և դաշինքների անվանումները, ինչպես նաև կներկայացնի պատգամավորներին՝ կարդալով յուրաքանչյուրի անունը, ազգանունը և նրան առաջադրած քաղաքական ուժի անվանումը։ Այնուհետև պատգամավորները կգրանցվեն։
Հաշվիչ հանձնաժողովի ձևավորում
Առաջին կազմակերպչական հարցերից մեկը լինելու է Հաշվիչ հանձնաժողովի ստեղծումը։ Դրա կազմը կձևավորվի խորհրդարանական խմբակցությունների առաջարկությամբ և կհաստատվի պատգամավորների քվեարկությամբ։
Հանձնաժողովում ներկայացված կլինեն ինչպես իշխանական ուժը, այնպես էլ ընդդիմադիր խմբակցությունները՝ պատգամավորական մանդատների թվին համամասնորեն։
Հաշվիչ հանձնաժողովը կազմակերպելու է Ազգային ժողովում անցկացվող քվեարկությունները և ամփոփելու է ինչպես բաց, այնպես էլ գաղտնի քվեարկությունների արդյունքները։
Հանձնաժողովի լիազորությունները կպահպանվեն 9-րդ գումարման Ազգային ժողովի գործունեության ամբողջ ընթացքում։
Խորհրդարանի ղեկավարության ընտրություն
Հաշվիչ հանձնաժողովի ձևավորումից հետո պատգամավորները կանցնեն Ազգային ժողովի նախագահի ընտրությանը։ Այնուհետև խորհրդարանը կընտրի երեք փոխնախագահի, որոնցից մեկը պետք է լինի ընդդիմության ներկայացուցիչ։
Այս քվեարկությունների արդյունքների հաշվարկը կիրականացնի արդեն ձևավորված Հաշվիչ հանձնաժողովը։ Առաջին նստաշրջանի օրակարգում ներառված կլինի նաև մշտական հանձնաժողովների ստեղծումը և դրանց նախագահների ընտրությունը։
Հանձնաժողովների ղեկավար պաշտոնները խորհրդարանական ուժերի միջև կբաշխվեն Դ’Օնթի բանաձևով՝ ստացած մանդատների թվին համամասնորեն։
Արդյունքում՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ներկայացուցիչները պետք է ղեկավարեն 9 մշտական հանձնաժողով, «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքը՝ 2, իսկ «Հայաստան» դաշինքը՝ 1 հանձնաժողով։
Ազգային ժողովի նախագահը հանդես կգա նաև խորհրդարանական խմբակցությունների, մշտական հանձնաժողովների և Ազգային ժողովի խորհրդի ձևավորման վերաբերյալ հայտարարությամբ։
2021 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Հայաստանի 8-րդ գումարման Ազգային ժողովում բաշխվել էր 107 մանդատ։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունն ստացել էր 71 մանդատ՝ ներառյալ ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների մանդատները, «Հայաստան» դաշինքը՝ 29, իսկ «Պատիվ ունեմ» դաշինքը՝ 7 մանդատ։
Կառավարության կառուցվածքի հնարավոր փոփոխություններ
Եթե մինչև օգոստոսի 2-ը կառավարությունը խորհրդարան ներկայացնի գործադիր իշխանության կառուցվածքի փոփոխությունների նախագիծ, այն ևս կարող է ընդգրկվել առաջին նիստի օրակարգում և քննարկվել նույն օրը։
Եթե նման նախագիծ չներկայացվի, նիստի օրակարգը, հիմնականում, կսահմանափակվի նոր խորհրդարանի ղեկավար մարմինների և մշտական հանձնաժողովների ձևավորմամբ։
Միևնույն ժամանակ, օգոստոսի 2-ին վարչապետի ընտրություն, կառավարության կազմի ներկայացում կամ կառավարության ծրագրի քննարկում չի նախատեսվում։
Երբ կձևավորվի կառավարությունը
Սահմանադրական ընթացակարգի համաձայն՝ խորհրդարանում մեծամասնություն ունեցող խմբակցությունը պետք է որոշում ընդունի վարչապետի թեկնածուի վերաբերյալ և այն ներկայացնի ՀՀ նախագահին, որից հետո նախագահը նշանակում է վարչապետին։ Նշանակված վարչապետը պետք է հնգօրյա ժամկետում ձևավորի կառավարություն։
Կառավարության ձևավորումից հետո վարչապետը 20-օրյա ժամկետում Ազգային ժողով պետք է ներկայացնի կառավարության ծրագիրը։ Խորհրդարանը պարտավոր է քննարկել փաստաթուղթը և 7 օրվա ընթացքում քվեարկությամբ հաստատել կամ մերժել այն։
Կառավարության ծրագիրը ներկայացնելուց հետո Ազգային ժողովի նախագահը 24 ժամվա ընթացքում հայտարարում է դրա քննարկմանը նվիրված նիստի օրը և ժամը։
Օգոստոսի 2-ի նիստը նվիրված կլինի ոչ թե վարչապետի քաղաքական ելույթին կամ կառավարության ծրագրի քննարկմանը, այլ 9-րդ գումարման Ազգային ժողովի ինստիտուցիոնալ ձևավորմանը։
Այդ օրը կընտրվեն պաշտոնատար անձինք և կձևավորվեն այն մարմինները, որոնք առաջիկա 5 տարիներին կազմակերպելու են խորհրդարանի աշխատանքը։ Գործադիր իշխանության ձևավորման գործընթացը կշարունակվի դրանից հետո՝ Սահմանադրությամբ սահմանված կարգով և ժամկետներում։
