Քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանն Armenia Today-ի «Խոսում ենք գլխավորի մասին» հատուկ նախագծում մեկնաբանել է Ռուսաստանի վերաբերմունքը ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության գործընթացին, ինչպես նաև դաշինքին Երևանի անդամակցության ձգտման հնարավոր տնտեսական հետևանքները:
ԵՄ-ին անդամակցելը Ռուսաստանի դեմ խա՞ղ է
Մեկնաբանելով ռուս-ուկրաինական պատերազմի հնարավոր ավարտը՝ փորձագետը նշել է, որ Ռուսաստանի ձեռքերն ազատ կլինեն այդ տարածաշրջանում ավելի ակտիվ գործողությունների համար: Նրա կարծիքով՝ Ռուսաստանը շատ ավելի մեծ ուշադրություն կհատկացնի Հարավային Կովկասին, այդ թվում՝ Հայաստանին։
«Մենք տեսնում ենք, որ որքան շատ են Ռուսաստանի ձեռքերն արձակվում, այնքան ավելի շատ է սկսում խոսել Հայաստանի մասին, հայտարարությունները գնալով շատանում են։ Եվ, իմ կարծիքով, նրանք Հայաստանը դիտարկում են որպես կիսաթանկարժեք ակտիվ, որը չեն ուզում կորցնել մինչև վերջ։ Նրանք փորձելու են վերադառնալ, ճնշում գործադրել իշխանությունների, երկրի վրա, որպեսզի թույլ չտան, որ Հայաստանն ամբողջությամբ դուրս գա վերահսկողությունից»,- ասել է նա։
Փորձագետը համոզմունք է հայտնել, որ Ռուսաստանի ազդեցությունը, որը նախկինում շատ լուրջ նվազել էր, սկսել է կրկին աճել տարածաշրջանում:
«Ռուսաստանը փորձում է ԱՄՆ-ի հետ համաձայնության գալ այս տարածաշրջանի շուրջ։ Եթե դա տեղի ունենա, ԱՄՆ-ն չի խոչընդոտի Ռուսաստանին այստեղ գործել»,- նշել է Միքայելյանը:
Նրա կարծիքով՝ Ռուսաստանը չի հրաժարվի Չինաստանի և Իրանի հետ երկխոսությունից, այդպիսով տարածաշրջանում քաղաքականությունը կհամաձայնեցվի Թեհրանի հետ: Միքայելյանի կարծիքով՝ հեռանկարում BRICS-ի երկրների ազդեցությունն այս տարածաշրջանում կմեծանա, իսկ ԵՄ-ի ազդեցությունը կնվազի:
Քաղաքագետն ընդգծել է, որ Հայաստանը երբևէ չի կարող ԵՄ անդամ դառնալ։ Նրա կարծիքով՝ դա տեղի չի ունենա ո՛չ 20, ո՛չ 30 տարի հետո։
«Դա պարզապես խաղ է։ ԵՄ անդամակցության հերթում 10 երկիր կա։ Վերջինը Վրաստանն է, իսկ Վրաստանն անհամեմատ ավելի մոտ է ԵՄ-ին անդամակցելուն, քան Հայաստանը»,- ասել է նա՝ հավելելով, որ 2007 թվականից ԵՄ տարածքն ավելի շուտ կրճատվում է, և դաշինքի ընդլայնման միտումների առկայությունը մեծ հարցեր է առաջացնում։
Միքայելյանը ԵՄ-ին անդամակցելու Հայաստանի քայլերը «խաղ» է անվանել։
«Ո՞րն է այս խաղի նպատակը։ Նպատակը հենց գործընթացն է: Մեծ իմաստով՝ նպատակը հենց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները փչացնելն է։ Այդ քաղաքականությունն ուղղորդվում է դրսից։ Մենք տեսնում ենք իշխանությունների մշտական հանդիպումներն Արևմուտքի ներկայացուցիչների հետ, որոնք հուշում են, թե որ ուղղությամբ շարժվել։ Ռուսաստանում լավ հասկանում են, որ այդ խաղը ոչ թե ԵՄ-ին անդամակցելու, այլ Հայաստանի կողմից Ռուսաստանի դեմ շատ փոքր քաղաքական ճակատ ստեղծելու մասին է»,- շեշտել է նա։
Նրա խոսքով՝ այդ խաղը հասկացել են նաև Վրաստանում և հրաժարվել դրանից։
«ԵՄ-ն այնքան էր փորձում քննադատել, փորձում էր, այսպես ասած, գցել Վրաստանի իշխանություններին, բայց հիմա ո՞վ է հաղթող դուրս եկել՝ Վրաստանը: Այսինքն՝ ստացվում է, որ Վրաստանի իշխանությունները երկու խաղադրույք են կատարել՝ մեկն ԱՄՆ-ում Թրամփի հաղթանակի, երկրորդը՝ ռուս-ուկրաինական պատերազմում Ռուսաստանի հաղթանակի վրա։ Երկու դեպքում էլ նրանք հաղթեցին: Հայաստանի իշխանությունները երկու դեպքում էլ սխալվեցին և պարտվեցին»,- ընդգծել է Միքայելյանը։
Ռուսաստանի հնարավոր պատասխանը Հայաստանի իշխանությունների՝ ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացին հավանություն տալուն
Պատասխանելով ԵՄ-ին անդամակցելու Հայաստանի իշխանությունների քայլերին Ռուսաստանի հնարավոր արձագանքի մասին հարցին՝ Միքայելյանը կարծիք է հայտնել, որ պատասխանը կլինի մի քանի ուղղությամբ:
«Առաջին հարվածը լինելու է նրանց, ովքեր իրականացրել են այդ քաղաքականությունը։ Ես կարծում եմ, որ այդ ուղղությամբ քաղաքականությունն արդեն սկսված է։ Այսինքն՝ խոսքն իշխանության հետ կապված օլիգարխների մասին է։ Երկրորդ պատասխանը լինելու է արդեն երկրի ուղղությամբ, մասնավորապես, թե՛ քաղաքական, թե՛ ինչ-որ չափով տնտեսական, ռազմական այլ ճնշում է գործադրվելու։ Երրորդ՝ պահանջ է ներկայացվելու․ կա՛մ Հայաստանը հրաժարվում է ԵՄ անդամակցության գործընթացից, կա՛մ Ռուսաստանը դնում է ԵՏՄ-ին և ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի միաժամանակ անդամակցության հարցը»,- բացատրել է փորձագետը։
Մեկնաբանելով այս իրավիճակի հնարավոր ազդեցությունը երկրի սոցիալ-տնտեսական վիճակի վրա՝ նա նշել է, որ աստիճանաբար Հայաստանի տարածքով վերաարտահանումը նվազում է, և փետրվարին արդեն նկատվում էր տնտեսական ակտիվության թուլացում: Փորձագետի խոսքով՝ այս ամենը կարող է հանգեցնել լուրջ տնտեսական անկման։
Միքայելյանը նշել է, որ Եվրամիությունը տնտեսական առումով առաջարկելու բան չունի, և Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններից կախված կմնա:
«Կախվածությունից խուսափելու համար պետք է ընդլայնենք մեր առևտրի աշխարհագրությունն Ասիայի, Աֆրիկայի, Հարավարևելյան Ասիայի, Հնդկաստանի, Մերձավոր Արևելքի հետ, պետք է, առաջին հերթին, հաշվի առնենք այդ շուկաները։ Այնտեղ ավելի քիչ սահմանափակումներ կան, այնտեղ շուկաները համեմատաբար ազատ են, և որ կարևոր է՝ աճում են։ ԵՄ շուկան նվազող շուկա է: Ռուսաստանի շուկան մեզ համար կարող է աճել, բայց այն նույնպես նվազող շուկա է»,- ասել է նա։
Միքայելյանի խոսքով՝ ԵՄ-ի և Ռուսաստանի միջև ընտրության մասին խոսակցությունները լուրջ չեն։
«Այս խաղը մեզ Արցախի և ինքնիշխանության կորստի բերեց»,- հավելել է Միքայելյանը։
