Լրանում է Վիլյամ Սարոյանի ծննդյան 115-ամյակը։ Նա ծնվել է 1908 թվականի օգոստոսի 31-ին ներգաղթյալների ընտանիքում Ֆրեզնոյում (Կալիֆոռնիա)։
Փոքրիկ Վիլյամի վաղ մանկությունը ուրախ ու անհոգ էր։ Դժվարությունները սկսվեցին հոր մահից հետո, երբ եղբայրների ու քույրերի հետ նրան հանձնեցին մանկատուն։ Սարոյանի կյանքի ամենադժվար տարիներն էին, այստեղ նա սովորեց գնահատել փոքրիկ ուրախությունները, օգնել ուրիշներին ու ձգտել մեծ բարձունքների։
1921 թվականին Ուիլյամը սկսեց հաճախել տպագրության դասընթացների։ 15 տարեկանում նա ստիպված էր թողնել դպրոցը։ Հետո որոշեց գրել։ Բայց ոչ նա, ոչ էլ նրա հարազատներից որևէ մեկը այն ժամանակ չէին կարող պատկերացնել, որ իր անունը կհամապատասխանի այնպիսի նշանավոր ամերիկացի գրողներին, ինչպիսիք են Քալդվելը, Սթայնբեկը, Հեմինգուեյը, Ֆոլքները: Ապագայում Սարոյանը շարունակել է կրթվել՝ միաժամանակ ապրելով տարօրինակ աշխատանքով։ Նրա մի շարք վաղ պատմվածքներ տպագրվել են The Overland Monthly-ում:
Գրողի ստեղծագործությունների հերոսները հասարակ մարդիկ էին` իրենց դժբախտություններով ու ուրախություններով, նա գրել է նրանց մասին սրտացավությամբ, ջերմությամբ և նրանց ավելի լավ ապագայի հույսով: Երիտասարդությունը Վիլյամին կանգնեցրեց դաժան իրողությունների առաջ։ Նա տեսավ պատերազմը, փորձեց հաղթահարել աղքատությունը, համառորեն կատարելագործվեց գրելու մեջ։
Շուտով Վիլյամը տեղափոխվեց Նյու Յորք, որտեղ աշխատանքի ընդունվեց հեռագրում։ 6 տարի անց Սարոյանին հաջողվեց տպագրել «Քաջ երիտասարդը թռչող Տրապիզոնի վրա» պատմվածքը։ Առաջին հաղթանակից ոգեշնչված Սարոյանը մեկ ամսվա ընթացքում գրեց ևս 26 պատմվածք, որոնք հետագայում տպագրվեցին նրա առաջին գրքում։
1935 թվականին առաջին գրքի հոնորարների շնորհիվ Սարոյանն առաջին անգամ այցելեց Հայաստան և ընկղմվեց մայրենի լեզվի, մշակույթի և բնության մթնոլորտում։ Անվերջ ճանապարհորդություններն ու նոր քաղաքները, մշտական փոփոխությունները Սարոյանին հանգեցրին այն մտքին, որ չկա ավելի թանկ բան, քան իր հայրենի քաղաքը, տան հարմարավետությունը, ընտանեկան ջերմությունն ու ծնողական ջերմությունը։
1943 թվականին Սարոյանը զորակոչվեց բանակ, որտեղ աշխատեց ռազմական սցենարների ստեղծման վրա՝ սկզբում ԱՄՆ-ում, ապա՝ Լոնդոնում։ Սարոյանը պատերազմն ընկալել է որպես մարդկության համար սարսափելի աղետ։ Հենց այս գաղափարն է մարմնավորված «Մարդկային կատակերգությունում» և «Ուեսլի Ջեքսոնի արկածները» վեպում։
1950-60-ական թվականներին Սարոյանն ապրում էր Եվրոպայում, իսկ 1958 թվականից՝ հիմնականում Փարիզում, որտեղ բնակարան ձեռք բերեց։ Հենց այս ժամանակ նա գրել է այնպիսի ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են «Մայրիկ, ես քեզ սիրում եմ», «Ինչ-որ ծիծաղելի բան», «Հայրիկ, դու խենթ ես» վեպերը։
Երկրորդ անգամ Սարոյանը Երեւան եկավ 1960 թվականին՝ լինելով հայտնի, բայց, այնուամենայնիվ, պարզ ու բարի մարդ, որը երկչոտ է դառնում, երբ իրեն հրապարակային գովաբանում են։ Նրա հուշերում ասում են, որ հաճախ էր սիրում կանգ առնել ու զրուցել շարքային քաղաքացիների հետ՝ խնդրելով պատմել իր կյանքի, հայրենիքի, ընտանիքի մասին։
Սարոյանը գրել է ավելի քան 1,5 հազար պատմվածք, 12 պիես և մոտ 10 վեպ։ «Մարդկային կատակերգություն» պատմվածքը համարվում է գրողի լավագույն գործերից մեկը, այն մասամբ ինքնակենսագրական է։ 1940 թվականին լույս է տեսել «Իմ անունը Արամ է» պատմվածքների ժողովածուն, 1944 թվականին՝ «Սիրելի փոքրիկ»-ը։ «Իմ սիրտը լեռներում է» պիեսը գրվել է 1939 թվականին, այն պատմություն է չճանաչված բանաստեղծի մասին, մի երիտասարդի, ով ամեն ինչ շատ հոգեհարազատ է ընդունում, ինչպես նաև հին երաժշտի ու դերասանի մասին՝ անցյալի և ապագայի մասին իր մտքերով։ 1943 թվականին բեմադրվել է նրա «Հեռացիր, ծերուկ» պիեսը, իսկ 1957 թվականին՝ «Քարանձավները»։ 1972 թվականին լույս է տեսել Սարոյանի հուշերի գիրքը՝ «Տեղեր, որտեղ ժամանակ եմ անցկացրել»։
Սարոյանը մահացել է 1981 թվականի մայիսի 18-ին։ Նրան ամփոփել են հայրենի Ֆրեզնոյում։ Գրողի կտակի համաձայն՝ նրա սրտի մի մասը թաղվել է Հայաստանում՝ Արարատ լեռան ստորոտին։ 2018 թվականի օգոստոսի 21-ին, գրողի 110-ամյակի կապակցությամբ, Ֆրեզնո քաղաքում բացվեց Վիլյամ Սարոյանի տուն-թանգարանը։ Գրիֆիթ Ուեյ 2729 հասցեում գտնվող տունը, որտեղ երկար տարիներ ապրել է գրողը, այն ձեռք է բերել, վերանորոգել և թանգարանի վերածել Արթուր Ջանիբեկյանի «Վերածնունդ» մշակութային հիմնադրամի կողմից։
