Արցախցիների իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող մի շարք կազմակերպություններ ՀՀ ԱԳՆ-ից պահանջել են Ադրբեջանի հետ բանակցային օրակարգում ընդգրկել Լեռնային Ղարաբաղի հայերի բռնի տեղահանման, էթնիկ զտման և վերադարձի հարցը։
Արցախյան 11 կազմակերպություններ հայտարարությունն արել են ի պատասխան ՀՀ ԱԳՆ-ի հայտարարության, որ արցախցիների իրավունքների հարցը Լեռնային Ղարաբաղի լուծարման վերաբերյալ հրամանագրի հրապարակումից հետո դուրս է եկել Հայաստանի և Ադրբեջանի օրակարգից:
Նրանք շեշտել են, որ նման դիրքորոշումը անընդունելի է և հակասում է ինչպես հայ ժողովրդի կենսական շահերին, այնպես էլ միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքներին և մարդու իրավունքների համընդհանուր չափանիշներին։
Կազմակերպությունները պահանջել են ՀՀ ԱԳՆ-ից՝ հիմք ընդունելով ՀՀ Սահմանադրության դրույթները և միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքները, անհապաղ վերանայել դիրքորոշումը և հրապարակավ հաստատել, որ Արցախի հայության իրավունքների պաշտպանության, անվտանգության և վերադարձի հարցը շարունակում է մնալ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության առաջնահերթություն՝ անկախ Ադրբեջանի միակողմանի ապօրինի գործողություններից:
Նրանք նաև կոչ են անել միջազգային հանրությանը, ՄԱԿ-ին, Եվրոպայի խորհրդին, ԵԱՀԿ-ին և մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող միջազգային կառույցներին՝ դատապարտել էթնիկ զտումը, պահանջել Ադրբեջանից հարգել միջազգային իրավունքը և ապահովել արցախահայերի անվտանգ ու արժանապատիվ վերադարձը իրենց բնակավայրեր՝ միջազգային երաշխիքների, մշտադիտարկման և պաշտպանության մեխանիզմների ներքո:
«Արցախահայության կյանքն ու ապագան չեն կարող դառնալ միջպետական բանակցությունների զիջվող կետեր։ Մենք պահանջում ենք արդարություն, պատասխանատվություն և մեր ժողովրդի իրավունքների պաշտպանություն՝ համաձայն միջազգային իրավունքի նորմերի և սկզբունքների»,- հավելել են կազմակերպությունները:
2023-ի սեպտեմբերի 20-ի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանի կողմից ձեռնարկված ռազմական ագրեսիայից հետո Արցախի իշխանություններն ընդունել էին զինադադարի և ՊԲ-ի լուծարման ու ամբողջական զինաթափման վերաբերյալ ռուս խաղաղապահների առաջարկը։ Արցախի նախագահ Սամվել Շահրամանյանը սեպտեմբերի 28-ին հրամանագիր էր ստորագրել բոլոր պետական կառույցներն ու կազմակերպությունները մինչև 2024 թվականի հունվարի 1-ը լուծարելու մասին։։
2023-ի դեկտեմբերի 22-ին Արցախի նախագահը հայտարարել էր հանրապետության իրավական դաշտում պետական մարմինների լուծարում նախատեսող փաստաթղթի բացակայության մասին։ Լրատվամիջոցները, հղում անելով աղբյուրներին, հայտնել էին, որ գոյություն ունի Շահրամանյանի` սեպտեմբերի 28-ին ստորագրած հրամանագիրը (ըստ որի՝ հանրապետությունը դադարում է գոյություն ունենալ 2024 թվականի հունվարի 1-ից) չեղարկող փաստաթուղթ։ 2025 թվականի ապրիլի 7-ին Արցախի տեղեկատվալան շտաբը հայտնել էր, որ Երևան տեղափոխվելուց օրեր անց նախագահ Շահրամանյանի հրամանագրով անվավեր է ճանաչվել 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ի հրամանագիրը, որի «չհրապարակումը ևս պայմանավորված էր մի շարք հանգամանքներով»:
Կարդացեք նաև՝
«Մեկ տարի առանց Արցախի». 2023թ․ ադրբեջանական հարձակման և բնիկ հայերի տեղահանության ժամանակագրություն
