Գերմանիայի Պոտսդամ քաղաքը որոշել է անվանափոխել պատերազմական հանցագործի, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրության պատերազմի նախարարի և 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներից մեկի՝ Էնվեր փաշայի անունը կրող կամուրջը, գրում է գերմանական ND հրատարակությունը։
Անվանափոխության նախաձեռնողներն էին Գերմանիայի ձախ սոցիալիստական կուսակցությունը և Պոտսդամի քաղաքապետ Մայք Շուբերտը։
Անցյալ տարվա հունվարին ձախ սոցիալիստական խմբակցությունները՝ SPD-ը և Greens-ը, պահանջել էին, որ քաղաքապետ Մայք Շուբերտը (SPD) քայլեր ձեռնարկի կամրջի նախկին անվանումը քարտեզներից հեռացնելու և, հնարավոր է, տեղանքն անվանակոչելու դիմադրության կին մարտիկի անունով՝ հիմնավորելով սա նրանով, որ մարդասպաններն ու ռազմական հանցագործները հարգանքի արժանի չեն։
«Կամուրջը պայթեցվել է Վերմախտի զինվորների կողմից 1945 թվականի ապրիլին, սակայն դրա անվանումը մնացել է քաղաքի քարտեզների վրա։ Նրա տեղում այժմ պողպատե ճառագայթներ են, որոնք ապահովում են էլեկտրահաղորդման գծերի աջակցությունը»,- հաղորդում է ND-ն։
ND-ի փոխանցմամբ՝ կամուրջը, հավանաբար, կվերանվանվի Ֆյուրստ ֆոն Պյուկլեր-Մուսկաուի անունով, ով կարևոր դեր է խաղացել Բաբելսբերգ զբոսայգու նախագծման մեջ (այգու համալիր, որը կառուցվել է Վայմարի Հանրապետության դարաշրջանի կինոստուդիայի տեղում)։
Ըստ հրապարակման՝ հատկապես տարակուսելի է այն, որ Էնվեր փաշայի կամուրջը դեռ հայտնվում է Պոտսդամի ճանապարհային ուղեցույցներում։ Քաղաքի բնակիչ Անյա Գյունթերը (ձախից) պատմում է, որ 2021 թվականին իրեն տեսակցության է գնացել մի քաղաքացի, ով դա նկատել է զբոսանքի ժամանակ և խնդրել է իրեն ինչ-որ բան անել, և նա արեց:
Էնվեր փաշան ապրել է Պոտսդամում՝ 1918 թվականին գերմանական սուզանավով Թուրքիայից փախչելուց հետո։
1918 թվականին Թուրքիայում տեղի ունեցած հեղաշրջումից հետո Ստամբուլի հետպատերազմյան դատարանը նրան հեռակա դատապարտել էր մահապատժի, իսկ Էնվեր փաշան գերմանական սուզանավով փախել էր Գերմանիա և ժամանակավորապես հաստատվել Պոտսդամում։
Էնվեր փաշան գլխատվել է 1922 թվականին Տաջիկստանում Յակով Մելքումովի կողմից «Նեմեսիս» հատուցման գործողության շրջանակներում, որի խնդիրն էր վերացնել պատժից խուսափած մարդասպաններին։ «Նեմեսիս» օպերացիան իրականացնելու որոշումը, որը նախատեսում էր վրեժխնդիր գործողություններ Հայոց ցեղասպանությունը կազմակերպած Օսմանյան կայսրության ղեկավարության, ինչպես նաև 1918 թվականին Բաքվում հայերի ջարդերի մեջ ներգրավված Ադրբեջանի Դեմոկրատական Հանրապետության ղեկավարների դեմ, կայացվել է 1919 թվականի հոկտեմբերին Դաշնակցություն կուսակցության IX համագումարում՝ հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրող և փիլիսոփա Շահան Նաթալիի նախաձեռնությամբ։ Կազմակերպիչները ցուցակավորել են 650 գործիչների, որոնք ներգրավված էին ցեղասպանության կազմակերպման և հայերի զանգվածային սպանությունների մեջ և համագումարի արդյունքներով ընտրել 41 մարդ։
Ապրիլի 25-ին Երևանի Ալեք Մանուկյան փողոցում բացվել էր Նեմեսիս գործողության հերոսների հուշարձանը։
