Հայաստանի կառավարությունը մինչև հուլիս երկարաձգել է արտահանողների ծախսերի փոխհատուցման ծրագիրը և ընդլայնել աջակցություն ստացող ապրանքների ցանկը։ Որոշումն ընդունվեց կառավարության հուլիսի 2-ի նիստում։
Ըստ նախագծի՝ որոշումը պատրաստվել է արտահանողների հետ քննարկումների արդյունքում և ուղղված է հայկական արտադրանքի մրցունակության աջակցմանն ու իրացման շուկաների դիվերսիֆիկացմանը։
Էկոնոմիկայի նախարարության կանխատեսմամբ՝ հուլիսին միջոցառման շրջանակում արտահանման ծավալները կարող են կազմել շուրջ 150 տոննա ելակ, 3900 տոննա բանջարեղեն, 5,2 մլն հատ ծաղիկ, 13 հազար տոննա պտուղ, 1,4 մլն լիտր հանքային ջուր, 200 հազար լիտր շշալցված գինի, 250 հազար լիտր պտղահատապտղային գինի, 500 հազար բացարձակ լիտր կոնյակ, 70 տոննա չորացրած միրգ և բանջարեղեն, ինչպես նաև 140 տոննա իշխան և թառափ։
Նախարարությունից հայտնել են, որ հունիսին Հայաստանից արտահանվել է շուրջ 2948 տոննա ծիրան, 1402 տոննա կեռաս և 1 տոննա սալոր։ Հուլիսին իշխանություններն ակնկալում են արտահանման ծավալների աճ, այդ պատճառով առաջարկում են երկարաձգել ծրագրի ժամկետը։
Բացի այդ, առաջարկվում է փոխհատուցվող ապրանքների ցանկը լրացնել չորացրած մրգերով և բանջարեղենով, ինչպես նաև իշխան և թառափ տեսակի ձկներով։
Նախագծով նախատեսվում են փոխհատուցման հետևյալ չափերը՝ ծիրանի յուրաքանչյուր կիլոգրամի համար 200 դրամ, սալորի, դեղձի և նեկտարինի համար՝ 250 դրամ, կեռասի համար՝ 400 դրամ։ Շշալցված խաղողի գինու մեկ լիտրի համար փոխհատուցումը կկազմի 350 դրամ, պտղահատապտղային գինու համար՝ 200 դրամ, բրենդիի համար՝ 830 դրամ՝ մեկ բացարձակ լիտրի հաշվարկով, իսկ հանքային ջրի համար՝ 150 դրամ՝ մեկ լիտրի դիմաց։ Չորացրած մրգերի և բանջարեղենի յուրաքանչյուր կիլոգրամի համար նախատեսվում է 250 դրամ, իշխան ձկնատեսակի համար՝ 820 դրամ, իսկ թառափի համար՝ 1350 դրամ։
Էկոնոմիկայի նախարարության գնահատմամբ՝ հուլիս ամսվա փոխհատուցումների համար կպահանջվի շուրջ 4,1 միլիարդ դրամ։ Ծրագրի իրականացման նպատակով կառավարությունը նախատեսում է փոփոխություններ կատարել նաև 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ի իր որոշման մեջ։
Առանձին նախագծով Էկոնոմիկայի նախարարությունն առաջարկում է հուլիսին երկարաձգել նաև ջերմատնային արտադրանք արտահանողների աջակցության ծրագիրը։ Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի օպերատիվ տվյալներով՝ հունիսին այս ծրագրի շրջանակներում Հայաստանից արտահանվել է շուրջ 784 տոննա պղպեղ, 208 տոննա լոլիկ, 109 տոննա ելակ, ինչպես նաև շուրջ 3,5 միլիոն հատ և 35 տոննա ծաղիկ։
Արտահանողները շարունակում են ակտիվ բանակցությունները նոր շուկաներ դուրս գալու ուղղությամբ, իսկ առաջարկվող փոխհատուցումները հաշվի են առնվում գնառաջարկների ձևավորման ժամանակ։ Քանի որ հուլիսին սպասվում է նաև բաց գրունտի լոլիկի, պղպեղի և ելակի արտադրություն, նախագծում ներառվել են համապատասխան ԱՏԳ ԱԱ ծածկագրերը՝ ապրանքների նույնականացման խնդիրներից խուսափելու և ռիսկերը կանխարգելելու համար։ Կանխատեսումների համաձայն՝ հուլիսին ջերմատնային արտադրանքի արտահանման ծավալները կկազմեն շուրջ 150 տոննա ելակ, շուրջ 3900 տոննա բանջարեղեն և շուրջ 5,2 միլիոն հատ ծաղիկ։
Բացի այդ, իշխանությունները մտադիր են սուբսիդավորվող արտադրանքի ցանկում ներառել չերի տեսակի լոլիկը, ինչպես նաև բարձրացնել Եվրոպական Միության անդամ երկրներ, Մեծ Բրիտանիա կամ Շվեյցարիա արտահանվող ծաղիկի համար տրամադրվող փոխհատուցման չափը։
Ջերմատնային ապրանքների համար նախատեսվում են փոխհատուցման հետևյալ չափերը՝ ելակի յուրաքանչյուր կիլոգրամի համար 770 դրամ, լոլիկի համար՝ 275 դրամ, չերի տեսակի լոլիկի և պղպեղի համար՝ 400 դրամ։ Ծաղիկների արտահանման դեպքում փոխհատուցումը կկազմի 37 դրամ՝ մեկ հատի համար, իսկ դեպի ԵՄ երկրներ, Մեծ Բրիտանիա կամ Շվեյցարիա արտահանման դեպքում՝ 50 դրամ՝ մեկ հատի դիմաց։
Ծրագրերի իրականացման նպատակով կառավարությունը նախատեսում է փոփոխություններ և լրացումներ կատարել նախկինում ընդունված համապատասխան որոշումների մեջ։
Կառավարությունը նաև գործարկել է 1 հա և ավելի մակերեսով ջերմատնային տնտեսություններին տրամադրվող վարկերի տոկոսադրույքների սուբսիդավորման ծրագիր։ Նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է, որ միջոցառումը կապված է հայկական արտադրանքի՝ Ռուսաստան արտահանման սահմանափակումների հետ, որոնց հետևանքով լոլիկ, պղպեղ, ելակ և ծաղիկ արտադրողները բախվել են ֆինանսական կորուստների և շրջանառու միջոցների պակասի ռիսկի։
Նախագծով նախատեսվում է տարեկան մինչև 14% տոկոսադրույքով վարկերի 12 տոկոսային կետի սուբսիդավորում։ Վարկի առավելագույն չափը կկազմի 100 մլն դրամ՝ յուրաքանչյուր հեկտար ջերմատան համար, իսկ մարման ժամկետը՝ մինչև 18 ամիս։
Միջոցները հնարավոր կլինի ուղղել գազի, էլեկտրաէներգիայի, ջրի, հարկերի, աշխատավարձի վճարմանը, ինչպես նաև սերմերի, սածիլների և պարարտանյութերի ձեռքբերմանը։
Նախնական գնահատականներով՝ ծրագրից կարող են օգտվել շուրջ 400 հա ընդհանուր մակերեսով ջերմատնային տնտեսությունները, իսկ վարկային պորտֆելի ծավալը կարող է հասնել 40 մլրդ դրամի։
Մայիսի վերջից և հունիսի սկզբից «Ռոսսելխոզնադզորն» արգելել էր Հայաստանից ծաղիկների, մրգերի, բանջարեղենի և չրերի ներմուծումն ու տարանցումը ՌԴ, ինչպես նաև պահանջել էր կասեցնել ձկնամթերքի և ձկան անասնաբուժական սերտիֆիկատների ձևակերպումը և հայտնել անորակ ալկոհոլային արտադրանքի հայտնաբերման մասին։ Սահմանափակումները կգործեն մինչև հայկական կողմը մշակի անվտանգության ապահովման համապատասխան ընթացակարգ։
Այս ֆոնին Հայաստանի իշխանությունները հունիսի սկզբին հայտարարել էին այլ երկրներ արտահանման հնարավորության և ՌԴ սահմաններից վերադարձվող ապրանքների սուբսիդավորման մասին։ Միաժամանակ, Երևանից ընդգծել էին, որ նպատակ չունեն ռուսական շուկայից արտահանումը վերաուղղել դեպի Եվրոպա։
