Արցախի Հանրապետության անվտանգության խորհրդի նախկին քարտուղար Վիտալի Բալասանյանը հայերի Արցախ վերադարձի համար միջնորդելու հարցով Հաղթանակի 80-րդ տարեդարձին ընդառաջ դիմել է ՌԴ նախագահ Վլադմիր Պուտինին։
Նա ընդգծել է, որ արցախահայերը Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակ տարած ժողովրդի ժառանգներն են։ Բալասանյանն ընդգծել է, որ հաղթանակի հարցում մեծ ներդրում են ունեցել հայ հետախույզները, որոնց մեջ նաև արցախցիներ կային։
«Այսօր Ղարաբաղի հայությունը զրկված է իր պատմական հայրենիքից, և մենք կարծում ենք, որ այդ անարդար գործընթացը կարող են փոխել ռուս ժողովուրդն ու ռուսական պետությունը։ Հուսով ենք, որ Ձեր միջնորդությամբ Ղարաբաղի հայերը՝ Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակ տարած ժողովրդի ժառանգները, կրկին կվերադառնան իրենց պատմական հայրենիք, ինչպես նաև շուտափույթ գործնական քայլեր կձեռնարկվեն հազարամյակների ընթացքում ստեղծված պատմամշակութային ժառանգության, այդ թվում՝ եկեղեցիների, խաչքարերի, տարբեր շենքերի, բնակավայրերի, հուշարձանների, այդ թվում՝ Հայրենական մեծ պատերազմին նվիրված հուշարձանների փրկության ուղղությամբ»,- գրել է Բալասանյանը։
Նա շեշտել է, որ Խորհրդային Միության մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանի ծննդավայր, հայկական Չարդախլու (Խաչիսար-խմբ․) գյուղից Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատ է մեկնել 1250 մարդ, որոնցից 452-ը զոհվել են քաջերի մահով։
«Հայրենական պատերազմին մասնակցած Չարդախլուի 1250 բնակիչներից ավելի քան 250-ը, այսինքն՝ յուրաքանչյուր հինգերորդը, հրամանատարական պաշտոններ են զբաղեցրել խորհրդային բանակում»,- հավելել է նա։
Բալասանյանը հիշեցրել է, որ 1987թ. դեկտեմբերին, երբ դեռ չէր սկսվել 1988թ. Արցախյան շարժումը, ադրբեջանական իշխանությունները բռնի տեղահանել են այդ գյուղի բնիկ հայ բնակչությանը:
«Ադրբեջանցիները փորձել են ամեն ինչ անել, որպեսզի երկրի երեսից ջնջեն այն ամենը, ինչը հիշեցնում էր հայկական անցյալի մասին։ Նրանք պայթեցվել են կրկնակի հերոս, մարշալ Բաղրամյանի հուշարձանը։ Ադրբեջանն ավերել է գյուղի խաչերը, խորհրդանիշները։ 1988 թվականին Կիրովաբադում պատվանդանից իջեցվել է նաև Բաղրամյանի արձանը։ Նույն թվականին նույն ճակատագրին արժանացավ նաև կրկնակի հերոս, օդաչու Նելսոն Ստեփանյանի հուշարձանը»,- նշել է նա։
Նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյան իր նամակում հիշեցրել է նաև Ադրբեջանի կողմից Արցախի դեմ 2020 թվականի պատերազմի ու դրան հետևած իրադարձություններից հետո իրականացված վայրագությունների մասին։
«Արցախի անկախության ավելի քան 30 տարվա ընթացքում բնիկ հայ ժողովրդին և Հանրապետության անկախ իշխանություններին հաջողվել է տիտանական աշխատանք տանել ճարտարապետական և մշակութային ժառանգության հուշարձանների վերականգնման ուղղությամբ, նոր կյանքի կոչել բազմաթիվ նշանակալի օբյեկտներ։ Բայց Ադրբեջանը, ցեղասպանական գործողություններ կատարելով, այսօր վերացնում է հայկական հետքն այդ տարածաշրջանում՝ ոչնչացնելով նյութական մշակույթի արժեքները: Զանգվածաբար ոչնչացվում են Հայրենական մեծ պատերազմին նվիրված հուշարձանները, ինչը, Ռուսաստանի Դաշնության օրենսդրության համաձայն, ենթակա է քրեական հետապնդման»,- ընդգծել է նա։
Ռուսաստանի նախագահին 2023-ի հուլիսին էլ, ըստ Արցախի հակաճգնաժամային խորհրդի նախագահ Տիգրան Պետրոսյանի, Արցախի այդ ժամանակվա նախագահ Արայիկ Հարությունյանն էր նամակով դիմել: Դրանում ներկայացվել էր երկրի ու ժողովրդի ծանրագույն վիճակը։ Այդ ժամանակ Արցախը գտնվում էր շրջափակման մեջ արդեն կես տարուց ավելի:
Կարդացեք նաև՝
«Մեկ տարի առանց Արցախի». 2023թ․ ադրբեջանական հարձակման և բնիկ հայերի տեղահանության ժամանակագրություն
