Փոքր և միջին ձեռնարկատերերը բողոքի ակցիա են անցկացրել կառավարության շենքի առջև՝ պահանջելով կասեցնել հաշվապահական և իրավաբանական ծառայություններ մատուցող ընկերություններն ընդհանուր հարկային համակարգին (20 տոկոս) միացնելու, ինչպես նաև փոքր և միջին բիզնեսի շրջանառության հարկը 5 տոկոսից 10 տոկոս բարձրացնելու վերաբերյալ որոշումները։
Ձեռնարկատերերը համոզված են՝ նման հարկային փոփոխությունը կհանգեցնի հաշվապահների և փաստաբանների ծառայությունների գների կրկնակի բարձրացման, ինչի արդյունքում դրանք կդառնան անհասանելի փոքր բիզնեսի համար և կհանգեցնեն նրանց գործունեության դադարեցմանը։ Ակցիայի մասնակիցներից մեկն, օրինակ, խոստովանել է, որ ինքն արդեն ստիպված է դադարեցնել իր մասնագիտական գործունեությունը։
Ավելի քան 2300 ձեռնարկատեր ստորագրել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին ուղղված դիմում՝ պահանջելով կասեցնել շրջանառության հարկի դրույքաչափերը։ Միջոցառմանը մասնակցել են գործարարներ Երևանից, Շիրակից, Արմավիրից, Էջմիածնից, Մասիսից, Արտաշատից և այլ քաղաքներից։
Փորձագետները նշում են, որ տարվա կեսին հարկային ռեժիմի փոփոխությունն աշխարհում աննախադեպ երևույթ է։ Սա կառաջացնի հաշվարկների հետ կապված խնդիրներ, քանի որ շրջանառության հարկման դաշտում փաստաթղթաշրջանառությունն այլ է, քան հարկման դաշտում։
Հաշվապահական ընկերության տնօրեն Սերգեյ Խաչատրյանն ասել է, որ իրենց ձայնը չի լսվել օրենսդրական քննարկումների ժամանակ։ Նա և իր գործընկերները առաջարկեցին, որ կառավարությունը հետաձգի օրենքի ուժի մեջ մտնելը մինչև 2026 թվականի հունվարը՝ ժամանակ տալով ճշգրիտ ռիսկերի գնահատում անցկացնել և համապատասխան փոփոխություններ կատարել։
«Այս օրենքով ոչ թե ստվերի դաշտից բերելու են հարկման դաշտ, այլ հակառակը՝ օրինական դաշտում աշխատողներին բերելու են ստվերի դաշտ»,- նշել է նա։
Ստվերային տնտեսության աճի ռիսկը մատնանշել է նաև Հայաստանի հաշվապահների ասոցիացիայի նախագահ Հերմինե Թովմասյանը՝ զգուշացնելով, որ ստվերում աշխատողների համար ավելի բարենպաստ պայմաններ կստեղծվեն։ Նրանք հարկեր չեն վճարել և չեն վճարելու, բայց գործարարներին կառաջարկեն շուկայական չափանիշներով ավելի ցածր և ավելի շահավետ գներ, բացատրել է նա։
Բողոքի ակցիային մասնակցած շատ ձեռնարկատերեր քննադատել են իշխանությունների «անլուրջ վերաբերմունքն» այս հարցում և հիշել Փաշինյանի այն հայտարարությունը, որ «արդեն յոթերորդ տարին է, ինչ նա կառավարության հետ նույն դասարանում է մնում»՝ առանց իր սեփական նախաձեռնությունները կյանքի կոչելու։
«Ես ավարտել եմ երեք ինստիտուտ, և ինձ համար դժվար է առաջին դասարանի, նույնիսկ հինգերորդ դասարանի երեխային բան բացատրել։ Ես ինքս գիտնական եմ, ինժեներ-գյուտարար, Հայաստանի գյուտարարների խորհրդի անդամ։ Կա մեկ շատ պրիմիտիվ բան, որը, եթե օգտագործվի, կօգնի փոքր և միկրոբիզնեսին վերելք ապրել և դրանց հետ միասին՝ պետությանը։ Եթե փոքր և միջին բիզնեսը վերանա Հայաստանից, այն կդառնա ամենահետամնաց ու ամենավտանգավոր, կործանման գնացող պետություններից մեկը»,- ասել է բողոքի ակցիայի մասնակիցներից մեկը։
Կառավարությունը 2024 թ․ մայիսի 2-ին ընդունել էր գործունեության հիմնական տեսակների համար սահմանված շրջանառության հարկի դրույքաչափերը՝ հնարավորություն տալով նվազեցնել վճարման ենթակա հարկը փաստաթղթավորված ծախսերի միջոցով։ Մասնավորապես, առևտրային գործունեության ոլորտի ձեռնարկատերերի համար առաջարկվում է շրջանառության հարկի 10 տոկոս դրույքաչափ սահմանել ներկայիս 5 տոկոսի փոխարեն, հանրային սննդի համար սահմանել 12 տոկոս՝ 6-ի փոխարեն, արտադրական գործունեության ներկայացուցիչների համար՝ 7 տոկոս՝ 3,5 տոկոսի փոխարեն, այլ տեսակի գործունեության համար՝ 10 տոկոս՝ առկա 5 տոկոսի դիմաց:
Նույն տարվա նոյեմբերի 1-ին կառավարությունն ընդունել էր 2025թ․ հուլիսի 1-ից մի շարք մասնագիտություններ և ծառայություններ հատուկ հարկման համակարգից դուրս բերելու և հարկման ընդհանուր համակարգ ներառելու նախագիծ։
