Հայաստանը քաջ գիտակցում է, որ հետագա տնտեսական աճը զսպվում է տրանսպորտային շրջափակման պատճառով: Այսօր մենք մեկ քայլ հեռու ենք դրա չեզոքացումից, ասել է ՌԴ փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը «Ռոսիյսկայա գազետա»-ին տված հարցազրույցում։
Տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակումը, ինչպես նշել է Օվերչուկը, թույլ կտա Ադրբեջանին Հայաստանի տարածքով մեկնել և վերադառնալ Նախիջևան, իսկ Հայաստանը հնարավորություն կունենա քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների ազատ տեղաշարժը դեպի Ռուսաստան, Իրան, Կենտրոնական Ասիա և հետ վերադառնալ Հայաստանի տարածքով։
«Ռուսաստանին նույնպես իսկապես անհրաժեշտ են այդ ճանապարհները, քանի որ դրանք կանցնեն բարեկամ երկրների տարածքներով և կգնան դեպի բարեկամ երկրներ»,- ասել է Օվերչուկը։
Օվերչուկի խոսքով, հաղորդակցությունների ապաշրջափակումը «որոշիչ քայլ կլինի Հարավային Կովկասի համար լարվածության օջախից կայունության և տնտեսական բարգավաճման տարածաշրջանի վերածվելու համար»: ՌԴ փոխվարչապետի խոսքով՝ այդ նպատակի վրա աշխատում է աշխատանքային խումբ՝ Ադրբեջանի, Հայաստանի և Ռուսաստանի կառավարությունների ղեկավարների տեղակալների համատեղ նախագահությամբ։
Հանձնաժողովի աշխատանքի վրա, ըստ Օվերչուկի, ազդում է հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակի սրումը, ինչպես նաև նոր մասնակիցների՝ բանակցային գործընթաց մտնելու փորձերը։
«Սահմանին իրավիճակի յուրաքանչյուր սրացում դանդաղեցնում է բանակցային գործընթացը։ Կողմերից մեկի համար անընդունելի տերմինաբանության յուրաքանչյուր օգտագործում դանդաղեցնում է բանակցային գործընթացը։ Ամեն անգամ, երբ գործընթացը դանդաղում է, երբ նոր մասնակիցներ փորձում են մտնել այնտեղ, գուցե բարի նպատակներով»,- ասաց նա։
Այն բանից հետո, երբ դա տեղի է ունենում, բանակցություններում դադար է, և պետք է սպասել, մինչև իրավիճակը մի փոքր հանդարտվի և պարզվի»,- մանրամասնել է ՌԴ փոխվարչապետը։
Օվերչուկն ասել է, որ երկու տարուց էլ քիչ ժամանակում կատարվել է բավականին տքնաջան աշխատանք, որի արդյունքում բանակցողները տարածաշրջանում երթուղիների տեսլական ունեն։ Սակայն, ընդգծել է նա, հնարավոր է ճանապարհներ կառուցել միայն այն բանից հետո, երբ կողմերը հստակորեն կսահմանեն երկրների սահմանը հատելու իրավական ռեժիմը, ինչպես նաև այդ ճանապարհներով երթևեկությունը։
«Կարևոր է, որ բանակցությունների ընթացքում մշակվել է մի սկզբունք, որը հիմք է հանդիսացել այս ռեժիմի սահմանման մոտեցումների համար։ Սկզբունքն է՝ «Ճանապարհի նկատմամբ ինքնիշխանությունն իրականացնում է այն երկիրը, որի տարածքով է անցնում ճանապարհը»։ Սա նշանակում է, որ եթե ճանապարհն անցնում է հայկական տարածքով, ուրեմն սա հայկական ճանապարհ է, եթե ադրբեջանականով, ուրեմն՝ ադրբեջանական»,- ասել է նա։
Գործնականում, նշել է ՌԴ վարչապետը, այս սկզբունքի իրականացումը նշանակում է, որ կիրականացվեն սահմանային և անձնագրային հսկողության միջոցառումներ՝ ապաշրջափակված կամ նորակառույց ճանապարհներով Ադրբեջանից Հայաստան մուտք գործելու համար, ինչպես, օրինակ, Իրանից Հայաստան մուտք գործելու դեպքում։ Նմանապես անձնագրային հսկողություն կլինի Հայաստանից Ադրբեջան մուտքի մոտ, նշել է նա։
Օվերչուկն ասել է, որ քննարկվում են նաև կողմերի ազգային օրենսդրությանը համապատասխան ճանապարհների օգտագործման համար վճարելու, ինչպես նաև քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների տեղաշարժի ժամանակ անվտանգության ապահովման հարցերը։
Նա ընդգծել է, որ կողմերը «հասկանում են այդ հարցերի գործնական իրականացման հնարավորության մասին՝ առանց որեւէ կողմի ինքնիշխանության ոտնահարման»։
Տարածաշրջանում հաղորդակցությունների ապաշրջափակման շուրջ բանակցությունները, ըստ ՌԴ վարչապետի, կավարտվեն բոլոր իրավական հարցերը հաշվի առնելուց և վստահություն ձեռք բերելուց հետո, որ «ոչ ոք ձեռք բերված արդյունքը չի մեկնաբանի որպես հաղթանակ հակառակ կողմի նկատմամբ»։
2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարները համատեղ հայտարարություն են ստորագրել Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ հակամարտության գոտում ռազմական գործողությունների ամբողջական դադարեցման մասին։ Կարգավորման գործընթացի շարունակությամբ՝ 2021 թվականի հունվարի 11-ին նրանք հանդիպեցին Մոսկվայում, որում ստորագրվեց նոր համատեղ հայտարարություն, որը, մասնավորապես, նախատեսում է տարածաշրջանի բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակում։ Միաժամանակ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել փոխվարչապետների մակարդակով եռակողմ աշխատանքային խումբ ստեղծելու՝ այս և այլ խնդիրների լուծման համար։ Հայկական կողմից խմբի համանախագահն է Մհեր Գրիգորյանը։
