ԱՄՆ կոնգրեսի երկկուսակցական հավաքը Կապիտոլիումում քննարկել է հայ ժողովրդի դեմ ավելի քան մեկ դար շարունակվող ցեղասպանության հարցը՝ պահանջելով արցախահայերի վերադարձ, հայ գերիների անհապաղ ազատում և Ադրբեջանի ու Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցներ, հայտնել են Հայ դատի Ամերիկայի հանձնախմբի կենտրոնական գրասենյակից (ANCA)։
Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառմանն օրենսդիրները շեշտել են, որ առանց պատասխանատվության և արդարության հնարավոր չէ ապահովել կայուն խաղաղություն և կանխել նոր ագրեսիան։ Նրանք պահանջել են պատժամիջոցներ կիրառել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ու Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի վարչակարգերի դեմ՝ 1915-ից մինչև 2023 թվականը կատարված ցեղասպանական հանցագործությունների համար։
Քննարկման ընթացքում Կոնգրեսի անդամները միաձայն ընդգծել են, որ Ադրբեջանում պահվող հայ ռազմագերիների և քաղաքացիական անձանց ազատ արձակումը պետք է դառնա առաջնահերթություն։ Նրանց խոսքով՝ որևէ խաղաղության գործընթաց չի կարող համարվել վստահելի, քանի դեռ գերիները շարունակում են մնալ կալանքի տակ։
Սենատոր Ադամ Շիֆը քննադատել է Ադրբեջանի վարչակազմին՝ նշելով, որ Բաքուն նահանջում է նախկինում ձեռք բերված առաջընթացից՝ նկատելով, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագիրը նույնիսկ չի հիշատակում ռազմագերիներին։
Ներկայացուցիչ Հեյլի Սթիվենսը հավելել է, որ «ԱՄՆ ռազմական աջակցությունը չպետք է և չի կարող տրամադրվել Ադրբեջանին, քանի դեռ այն պահում է հայ գերիներին, օկուպացնում է տարածքներ և մերժում է վերադարձի իրավունքը»։
Օրենսդիրները կոչ են արել ապահովել միջազգային հստակ երաշխիքներ, որոնք կապահովեն Արցախից տեղահանված ավելի քան 150 000 արցախահայերի անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձն իրենց հայրենիք։
Կոնգրեսի նախկին խոսնակ Նենսի Փելոսին նշել է, որ թուրքական կառավարությունը փորձել էր իր վրա ազդեցություն ունենալ՝ ներկայացնելով Օսմանյան կայսրության պատմության մասին նյութեր։ Սակայն, նրա խոսքով, հայ համայնքը տարիներ շարունակ պայքարել է այդ ժխտողականության դեմ։
«Թող մենք հարգենք զոհերի հիշատակը ոչ միայն հիշելով, այլև վճռականությամբ»,- հայտարարել է Փելոսին։
ANCA-ի գործադիր տնօրեն Արամ Համբարյանը նշել է, որ «կեղծ խաղաղությունն ամրապնդում է Ադրբեջանի ցեղասպանական ձեռքբերումները, Հայաստանի կորուստները և ընդմիշտ արգելափակում է արցախահայ փախստականների վերադարձն իրենց հայրենիք»։
«Կեղծ խաղաղությունը՝ առանց պատասխանատվության, ըստ էության, նորմալացնում է Ադրբեջանի կողմից իրականացված ցեղասպանությունն Արցախի դեմ»,- զգուշացրել է Համբարյանը։
Օրենսդիրները կարևորել են նաև Հայաստանի անվտանգության ամրապնդումը՝ որպես տարածաշրջանում նոր էսկալացիան կանխելու միջոց։
Հայոց ցեղասպանության թեմայով միջոցառումներ Կապիտոլիումում անցկացվում են 1965 թվականից։
